Kamienica przy ulicy 3 Maja 17 w Katowicach
![]() – A/1440/91 z 31 października 1991 (woj. katowickie) – A/1012/22 z 6 lipca 2022 (woj. śląskie)[1] | |||
Kamienica od frontu (2007) | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | Katowice | ||
Adres | ul. 3 Maja 17, | ||
Typ budynku | kamienica mieszkalno-handlowa | ||
Styl architektoniczny | secesja | ||
Architekt | pracownia Ignatza Grünfelda | ||
Kondygnacje | 4+1+1 | ||
Ukończenie budowy | 1904 | ||
Położenie na mapie Katowic ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Kamienica przy ulicy 3 Maja 17 w Katowicach – zabytkowa kamienica mieszkalno-handlowa, położona przy ulicy 3 Maja 17 w Katowicach-Śródmieściu. Jest ona wybudowana w stylu secesyjnym według projektu opracowanego w pracowni Ignatza Grünfelda. Oddano ją do użytku w 1904 roku.
Historia
Kamienica została oddana do użytku w 1904 roku[2], zaś projekt budynku powstał w pracowni Ignatza Grünfelda. Wzniesiono ją w miejscu wcześniejszego, neorenesansowego domu[3]. Właścicielami kamienicy byli m.in.: S. Wiener, G. Lippmann, J. Unger i F. Cwienk[3].
W latach 1935–1936 właścicielem kamienicy byli Alexander Skiba oraz Jan Winicki. W tym czasie funkcjonował tam m.in. skład pierza Maksa Neumanna, zakład fryzjerski Antoniego Rulczyńskiego, skład przyborów elektrycznych Kahle i Cless Nast., Dudzik E. i S-ka (firma ta powstała już w 1896 roku[4]), biuro adwokackie Mieczysława Kanarka i pracownia gorsetów „Eugenja”[5]. W kamienicy tej, w okresie międzywojennym dział także sklep, w którym S. Menczel sprzedawał dywany i linoleum[4], a także firma ubezpieczeniowa „Orzeł”[6].
W dniu 31 października 1991 roku budynek wpisano ją do rejestru zabytków[2]. W 2000 roku kamienica przeszła modernizację[7]. W tym okresie działał tu m.in. sklep z butami włoskimi Baldinini[8]. W 2005 roku współwłaściciel kamienicy toczył spór z właścicielami sąsiadującej z nią kamienicy przy ulicy Stawowej 9. Współwłaściciel zabytkowej kamienicy twierdził, że prace prowadzone w sąsiednim budynku doprowadziły do pęknięć ścian nośnych, zawalenia stropu i przekrzywienia sufitów[9].
Charakterystyka
Zabytkowa kamienica mieszkalno-handlowa położona jest przy ulicy 3 Maja 17 w katowickiej dzielnicy Śródmieście[7].
Wybudowana jest ona w stylu secesyjnym[2], na planie litery „U” i wraz z oficynami bocznymi i tylną tworzy blok zabudowy[3]. Powierzchnia zabudowy budynku wynosi 550 m². Kamienica posiada cztery kondygnacje nadziemne[7], podpiwniczenie i poddasze[3]. Parter elewacji frontowej z biegiem lat został przebudowany[3], zaś drzwi wejściowe do kamienicy znajdują się na szóstej osi[3].
Fasada kamienicy jest niesymetryczna, licowana białą, glazurowaną cegłą. Posiada ona bogate[10], tynkowane dekoracje[3] o tematyce secesyjnej, barwione w kolorze różu malwy[11] w szczytach, konsolach wspierających balkony oraz w okolicach okien[10]. Fasada ta jest dziewięcioosiowa, z dwoma ryzalitami zwieńczonymi szczytami o bardzo delikatnych ornamentach w postaci liści kasztanowca i głów kobiecych. Pomiędzy szczytami, nad dwuspadowym dachem znajdują się cztery lukarny[11].
Ryzality zostały ujęte w tynkowane, boniowane lizeny[3]. W ryzalicie zachodnim, znajdujące się na czwartej kondygnacji potrójne okno objęte jest sztukatorskimi płycinami z półkolistym balkonem z tralkową balustradą, zaś w ryzalicie po wschodniej stronie środkowe okno czwartej kondygnacji zdobi secesyjny naczółek o bogatym konturze[11]. Tam też znajduje się inskrypcja z datą budowy kamienicy[12]. Spośród balkonów dwa z nich posiadają dekoracyjne, kute balustrady[10].
Otwory okienne są prostokątne, ujęte w tynkowane paski. Na drugiej kondygnacji wspierają się na nich gzymsy prócz okien w zachodnim ryzalicie. Na trzeciej kondygnacji okna są zwieńczone mniejszymi, secesyjnymi naczółkami, zaś na ostatniej zostały ujęte w uszate opaski[3].
Kamienica jest wpisana do rejestru zabytków pod numerem A/1440/91 (obecnie nr rej.: A/1012/22)[13][1] – granice ochrony obejmują cały budynek[2]. Budynek wpisany jest także do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice[14].
Na początku 2022 roku w systemie REGON pod tym adresem zarejestrowanych były 14 aktywnych podmiotów gospodarczych[15], w tym Biuro Regionu Śląskiego Platformy Obywatelskiej[16], a także biura poselskie m.in. Jerzego Buzka[17] i Jana Olbrychta[18]. Kamienica ta była wówczas także m.in. siedzibą sklepu odzieżowego[19], salonu fryzjerskiego[20] i salonu optycznego[21].
Przypisy
- ↑ a b Spis obiektów nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków z terenu województwa śląskiego (stan na 7 października 2022 r.) (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2022-10-14].
- ↑ a b c d Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach. www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i Klajmon 1997 ↓, s. 113.
- ↑ a b Abramski 2000 ↓, s. 32.
- ↑ Księga adresowa miasta Wielkich Katowic 1935/36 r., Katowice: Dr. E. Kwaśnik, s. 80 (pol.).
- ↑ Abramski 2000 ↓, s. 33.
- ↑ a b c Urząd Miasta Katowice: Miejski System Zarządzania-Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. emapa.katowice.eu. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Abramski 2000 ↓, s. 36.
- ↑ Przemysław Jedlecki: Spór o budowę na ulicy Stawowej w Katowicach. katowice.wyborcza.pl, 2005-06-21. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ a b c Wirtualne Muzeum Secesji: Katowice, 3 Maja 17. www.muzeumsecesji.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ a b c Krysiak, Komander i John 2001 ↓, s. 20.
- ↑ Polska Niezwykła: Kamienica przy ul. 3 Maja nr 17. www.polskaniezwykla.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków. Województwo śląskie. nid.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Urząd Miasta Katowice: GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Wyszukiwanie Zabytku Nieruchomego. bip.katowice.eu. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Główny Urząd Statystyczny: Baza internetowa REGON. wyszukiwarkaregon.stat.gov.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Biuro Krajowe PO: Struktury Regionalne Platformy Obywatelskiej RP. bip.platforma.org. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Jerzy Buzek: Kontakt. www.buzek.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Jan Olbrycht: Kontakt. janolbrycht.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Caterina: Salony. caterina.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ M KLUB: Kontakt. maniewski.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
- ↑ Fielmann: Fielmann – Twój optyk w Katowicach, ul. 3 Maja 17. www.fielmann.pl. [dostęp 2022-01-14]. (pol.).
Bibliografia
- JerzyJ. Abramski JerzyJ., Ulice Katowic, Zawiercie: Graf-Mar, 2000, ISBN 83-913341-0-4 (pol.).
- BarbaraB. Klajmon BarbaraB., Katowicka kamienica mieszczańska. 1840-1918. Śródmieście, wyd. 1., Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 1997, ISBN 83-85871-09-8 (pol.).
- MariaM. Krysiak MariaM., PiotrP. Komander PiotrP., AndrzejA. John AndrzejA., Secesja w Katowicach = Art nouveau in Katowice = L’art nouveau a Katowice, Bydgoszcz: Wydawnictwo Unitex, 2001, ISBN 83-7296-184-0 (pol.).
- p
- d
- e
- p
- d
- e