V Korpus Wielkiej Armii ks. Józefa Poniatowskiego
![]() | Ten artykuł dotyczy V Korpusu Wielkiej Armii w 1812 roku. Zobacz też: V Korpus Wielkiej Armii w latach 1805–1813. |
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 3 maja 1812 |
Rozformowanie | ~ grudzień 1812 |
Nazwa wyróżniająca | Polski |
Dowódcy | |
Pierwszy | |
Ostatni | |
Działania zbrojne | |
Inwazja napoleońska na Rosję
| |
Organizacja | |
Formacja | Wielka Armia |
Rodzaj wojsk | piechota, kawaleria, artyleria |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Ksiaze_Jozef.jpg/200px-Ksiaze_Jozef.jpg)
V Korpus (Polski) Wielkiej Armii – największa polska formacja wojskowa w wojnie z 1812 roku powołana dekretem Napoleona z 3 maja 1812.
Korpus liczył około 32 000 żołnierzy (inne źródła 36 tys.) i posiadał ok. 70 dział.
Struktura organizacyjna
- dowódca korpusu – książę Józef Poniatowski. Od 12 listopada 1812, na skutek rany księcia Poniatowskiego, dowództwo przejął gen. Józef Zajączek.
Sztab:
- szef sztabu korpusu – gen. Stanisław Fiszer; do czasu, gdy został śmiertelnie ranny w bitwie pod Tarutinem.
- dowódca artylerii korpusu – gen. Jean Pelletier
- szef wojsk inżynieryjnych – gen. Jean-Baptiste Mallet de Grandville.
- Razem sztab korpusu liczył dwóch generałów i 64 oficerów[1].
Oddziały:
- 16 Dywizja – gen. Józef Zajączek (potem gen. Izydor Krasiński i Franciszek Paszkowski)
- Brygada – gen. Stanisław Mielżyński[2]
- 3 pułk piechoty
- 15 pułk piechoty
- Brygada – gen. Franciszek Paszkowski[2]
- 16 pułk piechoty
- 18 Brygada Jazdy – gen. Michał Ignacy Kamieński
- 2 pułk ułanów
- 4 Pułk Strzelców Konnych
- Brygada – gen. Stanisław Mielżyński[2]
- 17 Dywizja – gen. Jan Henryk Dąbrowski
- Brygada – gen. Edward Żółtowski[2]
- 1 pułk piechoty
- 6 pułk piechoty
- Brygada – gen. Czesław Pakosz[2]
- 14 pułk piechoty
- 17 pułk piechoty
- Brygada Jazdy – gen. Tadeusz Tyszkiewicz
- 1 Pułk Strzelców Konnych
- 15 pułk ułanów
- Brygada – gen. Edward Żółtowski[2]
- 18 Dywizja gen. Ludwika Kamienieckiego
- Brygada – gen. Michał Grabowski[3]
- 2 pułk piechoty
- 8 pułk piechoty
- Brygada – gen. Stanisław Potocki[3]
- 12 pułk piechoty
- 20 Brygada Jazdy – gen. Antoni Paweł Sułkowski
- 5 Pułk Strzelców Konnych
- 13 pułk huzarów
- Brygada – gen. Michał Grabowski[3]
- artyleria korpuśna – płk Górski
- saperzy korpusu
- 16 batalion pociągów
Trzy ww. brygady jazdy utworzyły następnie dywizję jazdy, której dowództwo powierzono gen. Michałowi Ignacemu Kamieńskiemu.
Działania zbrojne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Smolensk_by_hess.jpg/200px-Smolensk_by_hess.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Battle_of_Borodino.jpg/200px-Battle_of_Borodino.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Murat-moskowa.jpg/200px-Murat-moskowa.jpg)
obraz Juliana Fałata
V Korpus uczestniczy w operacjach prawego skrzydła Wielkiej Armii, zdobyciu Grodna i źle zorganizowanym pościgu za rosyjską 2 Armią księcia Bagrationa. Straty marszowe korpusu sięgają ⅓ stanów osobowych. Jego oddziały osiągają jednak Dniepr i reorganizują się pod Mohylewem.
W sierpniu 1812 maszerując na Smoleńsk korpus polski (bez dywizji Dąbrowskiego przegrupowanej w rejon Bobrujska) stanowi prawą boczną kolumnę marszową. W bitwie smoleńskiej 17 sierpnia z armią Barclaya korpus wykonuje atak ze skrzydła i odcina Rosjan od mostów. W walce o miasto ginie gen. Grabowski, a gen. Zajączek jest ranny. W nocy piechota polska jako pierwsza wchodzi do płonącego Smoleńska.
Osobny artykuł: Bitwa pod Smoleńskiem (1812).
W marszu na Moskwę korpus polski stanowi nadal prawą kolumnę. 5 września wychodzi na lewe, wysunięte skrzydło armii rosyjskich, dowodzonych przez Kutuzowa. Wojska przeciwnika przyjęły ugrupowanie bojowe i stały gotowe do bitwy pod wsią Borodino. 7 września Napoleon postawił Poniatowskiemu zadanie obejścia ugrupowania rosyjskiego starym traktem smoleńskim przez wieś Utica i wyjścia na tyły lewego skrzydła przeciwnika.
Osobny artykuł: Bitwa pod Borodino.
Po krótkim odpoczynku w Moskwie V Korpus rozpoczął pościg za armiami Kutuzowa. Te, wycofując się, zeszły z traktu riazańskiego na kałużski stwarzając zagrożenie odcięcia dróg zaopatrzenia i odwrotu dla całej Wielkiej Armii. Napoleon zlecił V korpusowi przegrupować się pod Podolsk i tym samym zmusić Rosjan do walnej bitwy. Pod Czyrykowem miała miejsce "druga polska bitwa" (po smoleńskiej).
Osobny artykuł: Bitwa pod Czirikowem.
W następnych dniach bił się korpus w bitwie pod Winkowem (Tarutinem), gdzie 2 pułk piechoty uratował od niechybnej niewoli "cara francuskiej jazdy" króla Joachima Murata.
W odwrocie rola wojsk polskich jeszcze wzrasta. Biją się one pod Wiaźmą i pod Krasnem. Nad Berezyną szczątki korpusu (800 ludzi, ale prawie cała artyleria) łączą się z dywizją Dąbrowskiego, która to na próżno usiłowała pod Borysowem zatrzymać uderzającą na tyły Wielkiej Armii mołdawską armię Cziczagowa.
Osobne artykuły: Bitwa pod Borysowem i Bitwa nad Berezyną (1812).
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Zych 1961 ↓, s. 233.
- ↑ a b c d Wimmer 1978 ↓, s. 443.
- ↑ a b Wimmer 1978 ↓, s. 444.
Bibliografia
- Bronisław Gembarzewski: Wojsko polskie. Księstwo Warszawskie. 1807-1814. 1905.
- Marian Kukiel, Dzieje oręża polskiego w epoce napoleońskiej 1795-1815, Poznań 1912;
- Jan Wimmer: Historia piechoty polskiej do roku 1864. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
- Gabriel Zych: Armia Księstwa Warszawskiego 1807–1812. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1961.
- p
- d
- e
- Ministerium Wojny
- Naczelni wodzowie
- Wielka Armia
- Legia Polsko-Włoska
- Legia Nadwiślańska
- Chorągiew Konna Gidów
Wojska |
| ||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bitwy |
| ||||||||||||||||||||||
Zobacz |
|