Pennsylvania
Pennsylvania | |||
---|---|---|---|
![]() | |||
![]() | |||
| |||
Ereserkia | |||
Pennsylvania | |||
Administrazioa | |||
Estatu burujabe | ![]() | ||
ISO 3166-2 | US-PA | ||
Hiriburua | Harrisburg | ||
Pennsylvaniako Gobernadorea | Josh Shapiro | ||
Zatiketa | ikusi
| ||
Geografia | |||
Koordenatuak | 41°00′N 77°30′W / 41°N 77.5°W / 41; -77.5 | ||
![]() | |||
Azalera | [convert: invalid number] km² | ||
Mugakideak | New York, New Jersey (mul) ![]() ![]() ![]() | ||
Punturik altuena | Mount Davis (en) ![]() | ||
Demografia | |||
Biztanleria | 13.002.700 (2020ko apirilaren 1a)![]() | ||
Dentsitatea | Adierazpen errorea: Ustekabeko < eragilea bizt/km² | ||
Etxebizitzak | 5.106.601 | ||
Hizkuntza ofiziala | baliorik ez | ||
Ordu eremua | Ekialdeko Ordu-eremu, UTC−05:00 eta America/New_York (en) ![]() | ||
pa.gov |
Pennsylvania[1] Ameriketako Estatu Batuetako ipar-ekialdeko estatu bat da. Hiriburua Harrisburg du, baina hiri nagusia Filadelfia da. Guztira, 12,5 milioi biztanle dituenez (2007), Estatu Batuetako estatu jendetsuenen artean seigarrena da. 119.283 km2 ditu.
Geografia
Mugak
Mugakide hauek ditu: iparraldean, Erie aintzira eta New Yorkeko estatua; ekialdean, New York eta New Jerseyko estatuak; hegoaldean Delaware, Maryland eta Mendebaldeko Virginia; eta mendebaldean Mendebaldeko Virginia eta Ohio.
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Edward_Hicks_-_Penn%27s_Treaty.jpeg/220px-Edward_Hicks_-_Penn%27s_Treaty.jpeg)
Pennsylvanian algonkin herriak bizi ziren europarrak hara iritsi zirenean. Suediarrek (1643) eta alemaniarrek (1647) ezarri zituzten lehen kolonia europarrak, baina 1664an ingelesak nagusitu ziren lurralde honetan. 1681ean, William Penn kolonoaren jabego bihurtu zen.
XVIII. mendean borroka latzak izan ziren jatorrizko biztanleen —alegia, indiarren— eta europarren artean (1754-1763, frantses eta indiarren arteko gerra). Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerraren atarirako, Pennsylvania gune nagusia zen ekonomian, politikan eta arlo militarrean, eta han egin ziren Kontinenteko Biltzarraren lehenengo eta bigarren bilkuraldiak (1774 eta 1775-1776). Filadelfian izenpetu zuten, halaber, Estatu Batuen Independentziaren Aldarrikapena eta Konfederazioko hiriburu bihurtu zen (1783-1789).
Sezesio Gerra hasi zenean (1861), gune militar garrantzitsua egin zuten Pennsylvania, eta Gettysburg hirian eskuratu zuten batasunaren aldekoek gerrako garaipen sonatuenetako bat. Gerra amaitutakoan, lehen mailako industria, merkataritza eta finantzagune bilakatu zen Pennsylvaniako estatua.
Ekonomia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Bethlehem_Steel.jpg/220px-Bethlehem_Steel.jpg)
Ekonomia jarduera nagusiak dira nekazaritza (garia, garagarra, barazkiak, artoa, fruitu arbolak, behi eta ardi azienda) eta, batez ere, industria (Pittsburgh da Estatu Batuek izan duten altzairugintzako lehen gunea). Lurpeko aberastasunen ustiakuntza (ikatz, petrolio eta gas hobiak) urritu egin zen Lehen Mundu Gerraz geroztik, baina industria mota asko garatu da hiri nagusien inguruan (Filadelfia, Pittsburgh, Bethlehem, Harrisburg): janari industria, kimika industria, tresneria elektrikoa, altzairugintza, ehungintza, automobilgintza. Filadelfia, Pittsburgh eta Erie dira estatuko portu nagusiak, eta lehen bi hirietan daude, halaber, bi aireportu garrantzitsuenak.
Pennsylvaniar ospetsuak
- Andy Warhol (1928-1987), margolaria.
- Noam Chomsky (1928-), hizkuntzalaria.
- Joe Biden (1942-), politikaria.
- Essie Hollis (1955-), saskibaloi jokalaria.
- Sharon Stone (1958-), aktorea.
- Matthew Fox (1966-), aktorea.
Ikus, gainera
Kanpo estekak
- Estatuko webgune ofiziala
Datuak: Q1400
Multimedia: Pennsylvania / Q1400
Erreferentziak
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .