WikiMini

Tefeyyüz İlköğretim Okulu

Okuldan bir görünüm

Tefeyyüz İlköğretim Okulu, Makedonya'daki Türk azınlık okulu.

II. Dünya Savaşı'nın sona ermeye başladığı bir dönemde işgalci Nazi Almanyası ve müttefiği Bulgar ordusunun Üsküp'ten çekilmesinin ardından 21 Aralık 1944 günü açılmıştır.

İlk müdürü eski kıraat muallimlerinden ve Yücel Teşkilatı üyesi Burhanettin Haşim (Öğretmenoğlu)'nun babası Haşim Efendi'dir. Okulun açılmasında öncü olan öğretmenler modernleşme yanlısı ve milliyetçi Yücel Teşkilatı grubunun birer üyeleriydi. 1945'te Haşim Efendi'nin ayrılmasından sonra okulun müdürlüğüne Yücel Teşkilatı'nın Genel Sekreteri Şerafettin Ferit (Türkiye'deki soyadı Yücelden) geçer. Şerafettin Ferit (Yücelden)'in haricinde de Yücel Teşkilatı Şehidi Nazmi Ömer, Yücel Teşkilatı mensubu, Recep Salih (Kumbaracı), Fadıl Abdurrahman (Eriş) gibi birçok Yücelci öğretmenlik yaparlar.

1944-45 yıllarında Yahya Paşa Camii yakınlarındaki iki katlı binada faaliyete geçen okul, geleneğini Osmanlı Devleti döneminde kurulan ve modern eğitim usullerini amaçlayan Üsküp Rüştiyesi'ne dayandırır. Böylece okulu faaliyete geçiren Yücelciler, Türkiye'de kullanılan alfabeyi benimseyerek ve Türkçe olarak eğitimini sürdürdü. Tefeyyüz Okulu erkek öğrencilere hizmet verirken, Hünkar Camii yakınlarında binası bulunan Beyhan Sultan mektebi de bu süreçte yenilenip İrfan Okulu adıyla kız öğrencilere hizmet verir. Keza İrfan Okulu'nun müdürlüğünü de Yücel Teşkilatı mensubu Hüsamettin Vardar yapar.

1946 yılında kısa bir süreliğine Bacdarhane semtine taşınan Tefeyyüz Okulu, bina yıkıntılarının arasında eğitim faaliyetlerini sürdürüp daha sonra bugün de mevcut olan binasına taşınır.

1950'li yıllar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuruluşundan beri Tefeyyüz İlkokulu'nun eğitim dili Türkçedir ve öğretmenler Makedonca dersi dışında Makedonya Türklerindendir. Okutulan dersler arasında Türkçe, Fransızca, Makedonca, tarih, matematik gibi dersler vardı. 1947 yılında Yücelcilerin tutuklanması; 1948 yılında Yücel Teşkilatı'nın "casus ve terörist" olarak yargılanmasından sonra bir süreliğine öğretmen kadrosunda açıklık meydana gelir. Fakat, Okul kısa sürede kendini toparlar. Öyle ki;[1] 1950'li yıllarda bile bu okulun bahçesinde Türkçe marşlar söylenmiştir. Balkan kültürü ve edebiyatının gelişmesinde katkıda bulunan Enver Tuzcu ve Nigar Tuzcu 1950'li yıllarda bu okulda öğretmenlik yapmıştır.

O dönem öğrenciler kıyafet olarak serbest fakat şemsiperli şapka takıyorlardı.

Makedonya Türkleri için günümüzde de büyük bir anlam ifade eden Tefeyyüz İlkokulu, öğrencilerinin göstermiş olduğu sportif başarı sayesinde 13 Kasım 2007 tarihinde 13 Kasım Yüksek Takdir Plaketini almaya hak kazanmıştır.

  1. ^ Eriş, Eren Atala, Yücelciler -Yugoslavya'da Gizli Türk Teşkilatı, Mavi Gök Yayınları, 2024, İstanbul.