Tektonik
![]() | Ten artykuł dotyczy gatunku ptaka. Zobacz też: Tecktonik. |
Graueria vittata[1] | |||
E. Hartert, 1908 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | trzciniaki | ||
Rodzaj | Graueria | ||
Gatunek | tektonik | ||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Tektonik[3] (Graueria vittata) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae)[3], zamieszkujący Afrykę.
Systematyka
Taksonomia
Gatunek i rodzaj po raz pierwszy opisany przez niemieckiego ornitologa Ernsta Harterta w 1908 roku w czasopiśmie „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. Jako miejsce typowe autor wskazał pierwotny las 90 kilometrów na zachód od Jeziora Alberta Edwarda (obecne Jezioro Edwarda) w Kongu Belgijskim (obecnie Demokratyczna Republika Konga), na wysokości 1600 m n.p.m. Holotyp (NHMT, nr 1987) pochodził z kolekcji austriackiego ornitologa Rudolfa Grauera[4].
Takson monotypowy[5] o niepewnej do niedawna pozycji systematycznej, bywał umieszczany w rodzinie pokrzewkowatych (Sylviidae)[6], krótkosterków (Macrosphenidae)[7] lub traktowany jako incertae sedis[8]. W oparciu o pracę Oliveros et al. 2019[9], Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) oraz autorzy Kompletnej listy ptaków świata umieszczają tektonika w rodzinie trzciniaków (Acrocephalidae)[3][5].
Etymologia nazwy naukowej
Nazwa rodzajowa honoruje Rudolfa Grauera (1871–1927), austriackiego ornitologa, kolekcjonera w tropikalnej Afryce w latach 1904–1911[10].
Epitet gatunkowy: łac. vittatus – ‘pręgowany’, ‘wstęgowany’; vitta – ‘pręga’, ‘wstęga’[11].
Morfologia
- Wygląd zewnętrzny
- Mocny dziób, matowe upierzenie o zielonkawo-oliwkowej barwie, głowa i dolne części ciała blade. Czubek głowy jest ciemno zielonooliwkowy; górne części ciała, skrzydeł i ogon o barwie zielonkawo-oliwkowej; bok głowy do górnej części piersi czarniawy i bladobiały. Pozostałe dolne części ciała zielonooliwkowe z szerokimi szarawobiałymi paskami na całej środkowej powierzchni brzucha. Tęczówka czerwono-brązowa, górna część dzioba czarniawa, dolna niebieskawo-szara. Nogi koloru niebieskoszarego. Płcie podobne w wyglądzie. Młode ptaki nieopisane[12].
- Rozmiary
- Długość ciała – 14 cm, masa – od 14 do 18 g[12]. Wymiary podane przez Ernsta Harterta: długość skrzydła 60–62,5 mm, długość ogona 58–60 mm, długość skoku 28,5–29,5 mm[4].
Występowanie
Tektonik występuje we wschodniej Demokratycznej Republice Konga (wyżyny na zachód od Jeziora Edwarda, na południe do gór Itombwe), południowo-zachodniej Ugandzie (Nieprzenikniony Las Bwindi), we wschodniej Rwandzie (Park Narodowy Lasu Nyungwe) oraz w północno-zachodnim Burundi[2][5][12].
Gatunek osiadły, zamieszkujący gęstą roślinność (np. krzaczasty podszyt, pnącza winorośli i wysokie drzewa) w lasach galeriowych oraz pierwotnych, górskich lasach na wysokości od 1500 do 2500 m n.p.m.[12][13]
Ekologia
- Pożywienie
- Tektonik poluje głównie na chrząszcze (w tym ryjkowcowate (Curculionidae)) oraz małe mrówki i gąsienice, a sporadycznie nawet małe pająki i ślimaki. Pożywnie zdobywa zazwyczaj w parach; czasami dołącza do innych gatunków ptaków. Pokarm zbiera z małych gałęzi i liści[12].
- Głos
- Delikatnie wzrastające mruczenie „hrrrrrrrrrr”, trwający średnio 1,5 sekundy, powtarzane co 3–4 sekundy; również miękkie, niewyraźne alarmujące „fiiiu”[12].
- Lęgi
- Ptaki w kondycji rozrodczej w Ugandzie spotykane w marcu. W Demokratycznej Republice Konga trele godowe zarejestrowane szczególnie podczas okresu od marca do maja. Brak informacji na temat ilości zniesionych jaj, okresu inkubacji i wychowu młodych[12].
Status i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody nieprzerwanie od 1988 roku jest zaliczany do kategorii LC (ang. Least Concern, najmniejszej troski)[2][14]. Globalna populacja wydaje się stabilna z powodu braku dowodów na spadek jej liczebności lub istotne zagrożenia[2]. Ptak słabo poznany, ale dość powszechny w części swoich małych i ograniczonych siedlisk[12].
Przypisy
- ↑ Graueria vittata, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d BirdLife International, Graueria vittata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2015-4 [dostęp 2016-02-21] (ang.).
- ↑ a b c Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Acrocephalidae Salvin, 1882 (1838) - trzciniaki - Brush, reed and swamp warblers (wersja: 2019-04-24). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-12-04].
- ↑ a b E. Hartert. Description of new species of birds from Africa, India, and South America. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 23, s. 9–10, 1908. (ang.).
- ↑ a b c F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Bushtits, leaf warblers, reed warblers. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-03-10]. (ang.).
- ↑ F. Bairlein, P. Alström, R. Aymí, P. Clement, A. Dyrcz, G. Gargallo, F. Hawkins, S. Madge, D. Pearson, L. Svensson: Family Sylviidae (Old World Warblers). W: J. del Hoyo, A. Elliott, D. A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Barcelona: Lynx Edicions, 2006. ISBN 84-96553-06-X. (ang.).
- ↑ John H. Boyd III: Macrosphenidae: Crombecs, African Warblers. [w:] Aves—A Taxonomy in Flux 3.05 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2015-11-26]. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker (red.): Wren-babblers, crombecs, bush warblers, Streaked Scrub Warbler, yellow flycatchers & hylias. IOC World Bird List: Version 7.1. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-28)]. (ang.).
- ↑ C.H. Oliveros et al. Earth history and the passerine superradiation. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 116 (16), s. 7916–7925, 2019. DOI: 10.1073/pnas.1813206116. (ang.).
- ↑ graueria, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).
- ↑ vittata, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h D. Pearson: Grauer's Forest-warbler (Graueria vittata). W: Handbook of the Birds of the World Alive. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (redaktorzy). Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-02-21]. (ang.).
- ↑ B.P. Hall, R.E. Moreau. A study of the rare birds of Africa. „Bulletin of the British Museum (Natural History)”. 8, s. 343–344, 1961–1962. (ang.).
- ↑ J. Ekstrom, S. Butchart: Grauer's Warbler Graueria vittata. BirdLife International. [dostęp 2016-02-21].
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).