Stadler Tango Kraków Lajkonik
![]() Tramwaj Stadler Tango „Lajkonik” na ulicy Basztowej w Krakowie | |||
Dane ogólne | |||
Kraj produkcji |
| ||
---|---|---|---|
Producent | Stadler Rail | ||
Miejsce produkcji | Siedlce | ||
Premiera | 2020 | ||
Lata produkcji | od 2019 | ||
Dane techniczne | |||
Liczba członów | 3 | ||
Długość | 33 400 mm | ||
Szerokość | 2400 mm | ||
Wysokość | 3600 mm | ||
Rozstaw osi w wózkach | 1800 mm | ||
Napięcie zasilania | 600 V | ||
Prędkość maksymalna | 70 km/h | ||
Wnętrze | |||
Liczba miejsc siedzących | 82+1 | ||
Liczba miejsc ogółem | 222 | ||
|
Stadler Tango Kraków „Lajkonik” − niskopodłogowe, trzyczłonowe, jednokierunkowe tramwaje szwajcarskiego producenta Stadler, produkowane dla MPK Kraków i eksploatowane przezeń w Krakowie od roku 2020.
Produkcja
Stalowe pudła wagonów produkowane i spawane są w zakładach Stadlera w Środzie Wielkopolskiej.
Do zakładu Stadlera w Siedlcach pudła transportowane są na specjalnych lawetach, z których przenoszone są do hali montażowej za pomocą suwnic. Montaż w hali trwa od 4 do 6 tygodni, podczas których odbywa się zabudowa wagonów (instalacja komponentów, począwszy od elementów podłóg, np. materiałów antypoślizgowych, ścian i sufitów, poprzez rozkładanie okablowania, montaż elementów sterujących i pulpitu motorniczego, aż po montaż siedzisk). Po tym wagony ustawiane są na wózkach jezdnych i skręcane, a następnie wkleja się w nie szyby. Osobno, w dziale montażu elektrycznego wstępnego, przygotowywane są szafy sterujące (tablice i wyposażenie elektrycznego, na które składa się nawet dwa tysiące połączeń elektrycznych). W jednym wagonie znajduje się do 22 kilometrów kabli[1].
Konstrukcja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Stadler_Tango_%E2%80%9ELajkonik%E2%80%9D_-_Krak%C3%B3w_Nowy_Bie%C5%BCan%C3%B3w05.jpg/240px-Stadler_Tango_%E2%80%9ELajkonik%E2%80%9D_-_Krak%C3%B3w_Nowy_Bie%C5%BCan%C3%B3w05.jpg)
Tramwaje „Lajkonik” to pojazdy o długości 33,4 metra, które wyposażone są w klimatyzację, monitoring, oświetlenie wnętrza w technologii LED, system informacji pasażerskiej złożony z głosowego zapowiadania przystanków i tablic wyświetlających trasę przejazdu oraz automaty biletowe obsługujące płatności kartą płatniczą[1]. Wagony posiadają szerokie otwierania drzwi podwójnych (1 400 mm) ułatwiające wymianę pasażerów, oraz specjalne platformy ułatwiające osobom poruszającym się na wózkach wsiadanie do pojazdu oraz jego opuszczanie. W sekcji pasażerskiej znajdują się porty USB i gniazda 230 V umożliwiające ładowanie urządzeń mobilnych[2].
Tramwaje posiadają system akumulatorów, który pozwala na pokonanie dystansu 3 km z opuszczonym pantografem, bez zasilania z sieci trakcyjnej, np. podczas jej awarii lub na odcinkach niezelektryfikowanych (system posiadają 2 z 50 wagonów, pozostałe mają instalację umożliwiającą zamontowanie tego systemu w przyszłości[3], system będą miały również zamontowane 2 z 60 wagonów, które będą dostarczone do Krakowa w ramach realizacji drugiego przetargu[4]), w pełni obrotowe wózki z elastyczną ramą i klasycznymi osiami, ergonomicznie zaprojektowaną kabinę motorniczego, 82 miejsca siedzące do dyspozycji pasażerów, ergonomicznie rozmieszczone wyposażenie przedziału pasażerskiego, kabinę motorniczego i przestrzeń dla pasażerów wyposażone w indywidualny system HVAC, specjalny zewnętrzny system audio (dwa pojazdy), listwy świetlne na poręczach i stopniach wewnętrznych, czoło pojazdu zaprojektowane w sposób minimalizujący ewentualne obrażenia pieszych, wyposażenie w system crash (absorbery energii), minimalizujące efekty kolizji, oraz łatwy dostęp do wszystkich urządzeń podczas wykonywania prac utrzymaniowych. Konstrukcja jezdna ram wózków zapewnia zmniejszenie zużycia ich kół i torowiska, po którym się poruszają, oraz zmniejszenie drgań emitowanych przez pojazd podczas jazdy. W tramwajach zastosowany został system rekuperacji, który daje możliwość wykorzystywania energii pochodzącej z hamowania pojazdu[2].
Dane techniczne[2]
Stadler Tango Kraków „Lajkonik”![]() | ||
Rozstaw toru | 1 435 mm | |
Przeznaczenie | Transport miejski | |
Napięcie zasilania | 600 V DC | |
Miejsca siedzące | 82 + 1 | |
Miejsca stojące | 139 | |
Wysokość podłogi | Wysokość wejścia | 300 mm |
Niska podłoga | 370 mm do 480 mm z max. nachyleniem 8% | |
Wysoka podłoga | 590 mm | |
Szerokość wejścia | 650 mm / 1400 mm | |
Siła ściskania podłużnego | 400 kN | |
Długość pojazdu | 33 400 mm | |
Szerokość pojazdu | 2 400 mm | |
Wysokość pojazdu | 3 600 mm | |
Rozstaw osi wózków | Wózek motorowy | 1 800 mm |
Wózek toczny | 1 800 mm | |
Średnica koła napędowego | 600/520 mm (nowe/zużyte) | |
Średnica koła tocznego | 600/520 mm (nowe/zużyte) | |
Moc ciągła na kołach | 420 kW | |
Moc maksymalna na kołach | 675 kW | |
Siła pociągowa podczas rozruchu (do 47 km/h) | 78,4 kN | |
Przyspieszenie podczas rozruchu | 1,1 m/s² (przy prędkości 0–30 km/h i pełnym obciążeniu pojazdu) | |
Prędkość maksymalna | 70 km/h |
Historia
Pierwszy przetarg
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Stadler_Tango_%E2%80%9ELajkonik%E2%80%9D_-_Krak%C3%B3w_Rondo_Grzeg%C3%B3rzeckie01.jpg/240px-Stadler_Tango_%E2%80%9ELajkonik%E2%80%9D_-_Krak%C3%B3w_Rondo_Grzeg%C3%B3rzeckie01.jpg)
24 października 2016 MPK Kraków otworzyło oferty przetargowe na zakup 50 tramwajów o długości 32–35 m. Zostały złożone 4 oferty[5]:
- Konsorcjum Solaris Bus & Coach i Stadler Polska – wagon o nazwie Tango Kraków „Lajkonik”[2] – 7 270 127 zł netto (za 1 wagon),
- Newag – wagon o nazwie 138N – 8 595 000 zł netto,
- Pesa – wagon o nazwie 2016N Krakowiak II – 6 950 000 zł netto,
- Škoda Transportation wagon o nazwie ForCity Kraków 8 290 000 zł netto.
Przetarg podzielony był na dwie części. W pierwszej miało zostać dostarczonych 35 wagonów. Przewidywany czas realizacji kontraktu wskazywał na lata 2019–2020[6]. 10 listopada 2016 MPK Kraków wykluczyło Pesę z przetargu w związku z nienależytą realizacją umowy na zakup 36 wagonów 2014N Krakowiak[7]. 23 czerwca 2017 sąd okręgowy nakazał przywrócenie oferty Pesy do przetargu[8]. 8 sierpnia 2017 MPK Kraków wybrało Pesę w związku z najniższą ceną ofertową. Kontrakt opiewał na sumę 427,425 mln zł brutto. Producent na realizację umowy miał mieć 30 miesięcy od dnia jej podpisania[9]. Ponieważ 10 listopada 2017 reprezentacja Pesy nie stawiła się na podpisanie umowy, ani nie wniosła wymaganych gwarancji finansowych w wysokości 29,9 mln zł, wykonanie kontraktu zostało przekazane konsorcjum Solaris Bus & Coach i Stadler Polska[10]. 16 stycznia 2018 MPK Kraków podpisało umowę ramową na dostawę 50 tramwajów „Lajkonik” wraz z umową wykonawczą na pierwsze 35 sztuk[11], a 12 grudnia podpisało umowę wykonawczą na drugą partię tramwajów, obejmującą pozostałe 15 sztuk[12].
Drugi przetarg
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Krakow_tramwaj_HY844.jpg/240px-Krakow_tramwaj_HY844.jpg)
17 września 2019 MPK Kraków otwarło oferty przetargowe na zakup do 60 tramwajów o długości co najmniej 32 m. Została złożona jedna oferta[13][14] (konsorcjum Stadler Polska i Stadler Środa – wagon o nazwie Tango Kraków „Lajkonik 2” – 8 371 600 zł netto za 1 wagon), w związku z czym, po uzyskaniu pozytywnej oceny, została ona wybrana jako najlepsza[4]. 29 kwietnia 2020 podpisano kolejną umowę ramową na dostawę do 60 tramwajów „Lajkonik II” wraz z umowami wykonawczymi na pierwsze 35 tramwajów[15]. 4 listopada, w ramach prawa opcji, podpisano umowę wykonawczą na pozostałe 25 wagonów, co tym samym sprawiło, że łączna liczba zamówionych przez Kraków tramwajów „Lajkonik” wyniosła 110 sztuk[16].
Eksploatacja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/StadlerTangoLajkonik-WidokNaPrz%C3%B3d-StareMiasto-POL%2C_Krak%C3%B3w.jpg/240px-StadlerTangoLajkonik-WidokNaPrz%C3%B3d-StareMiasto-POL%2C_Krak%C3%B3w.jpg)
5 kwietnia 2019 roku MPK Kraków poinformowało, że w Środzie Wielkopolskiej powstał pierwszy stalowy element jednego z 50 tramwajów, który miał następnie trafić do fabryki w Siedlcach[17]. 13 grudnia 2019 pierwszy tramwaj Stadlera został dostarczony do Krakowa[3], na ulice miasta, w ramach testów, wyjechał po raz pierwszy 7 stycznia 2020[18], a 7 maja zakończyły się jego odbiory[19]. 18 czerwca 2020 pierwsze dwa egzemplarze „Lajkonika” wyjechały na linie z pasażerami[20]. 19 sierpnia 2021, do zajezdni tramwajowej Podgórze, dotarł ostatni z zamówionych wagonów[21]. 7 września wszystkie dostarczone tramwaje kursowały już liniowo[22]. Zakończenie dostaw „Lajkoników” zostało uznane za jedno z najważniejszych wydarzeń w krakowskiej komunikacji w roku 2021[23].
22 sierpnia 2022 pierwszy tramwaj „Lajkonik II”, w ramach realizacji drugiego przetargu, został dostarczony do Krakowa[24]. 24 listopada 2022 pierwsze trzy egzemplarze „Lajkonika II” wyjechały na linie z pasażerami[25]. 18 października 2023, do zajezdni tramwajowej w Nowej Hucie, dotarł ostatni z zamówionych wagonów drugiej serii[26].
80 wagonów stacjonuje w zajezdni Nowa Huta, a pozostałe 30 w zajezdni Podgórze[27][26].
Przypisy
- ↑ a b Pierwszy tramwaj Stadlera już wkrótce w Krakowie [online], MPK Kraków, 5 grudnia 2019 [dostęp 2022-02-14] .
- ↑ a b c d TRAMWAJ TANGO KRAKÓW «Lajkonik» [online], Stadler Polska [dostęp 2022-02-14] .
- ↑ a b Pierwszy tramwaj Stadlera już w Krakowie. MPK Kraków. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ a b Przetarg na kolejne nowe tramwaje rozstrzygnięty [online], MPK Kraków, 2 marca 2020 [dostęp 2022-02-14] .
- ↑ Czterech producentów chce dostarczyć nowe tramwaje do Krakowa. MPK Kraków, 2016-10-24. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ MPK SA z umową na dofinansowanie zakupu 35 niskopodłogowych tramwajów. MPK Kraków, 2016-12-06. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ Firma PESA Bydgoszcz SA wykluczona z przetargu. MPK Kraków, 2016-11-10. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ transport-publiczny.pl: Pesa wraca do gry w Krakowie. Ostateczna decyzja sądu. 2017-06-23. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ Transport Publiczny: To jednak Pesa wygrywa przetarg w Krakowie na kolejne tramwaje. 2017-08-08. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ Umowa na dostawę 50 tramwajów do Krakowa z Pesą nie została podpisana. 2017-11-13. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ MPK Kraków podpisało umowę z Solarisem i Stadlerem na tramwaje [online], transport-publiczny.pl/, 16 stycznia 2018 [dostęp 2022-02-14] (pol.).
- ↑ Stadler dostarczy do Krakowa kolejne 15 tramwajów. Jest umowa [online], www.transport-publiczny.pl [dostęp 2022-02-14] (pol.).
- ↑ MPK otworzyło ofertę na dostawę 60 nowych tramwajów do Krakowa. MPK Kraków. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ MPK Kraków z jedną ofertą na 60 tramwajów. Tylko Stadler. transport-publiczny.pl. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ Stadler dostarczy kolejne tramwaje do Krakowa [online], www.transport-publiczny.pl [dostęp 2022-02-14] (pol.).
- ↑ Kraków korzysta z opcji. Będzie komplet – 110 Lajkoników [online], www.transport-publiczny.pl [dostęp 2022-02-14] (pol.).
- ↑ Ruszyła produkcja 50 nowych tramwajów dla Krakowa [online], MPK Kraków [dostęp 2022-02-14] .
- ↑ Nocne testy tramwaju Stadlera. MPK Kraków. [dostęp 2022-02-14].
- ↑ Kraków: Zakończyły się odbiory Lajkonika. Wkrótce na liniach [online], www.transport-publiczny.pl [dostęp 2022-02-14] (pol.).
- ↑ Kraków: Dwa Lajkoniki wyjechały na regularne linie [online], www.transport-publiczny.pl [dostęp 2022-02-14] (pol.).
- ↑ Komplet 50 Lajkoników już w Krakowie [online], Gmina Miejska Kraków, 23 sierpnia 2021 [dostęp 2022-02-14] .
- ↑ Ostatni, 50. tramwaj Lajkonik wyjechał na trasę [online], TVP 3 Kraków, 7 września 2021 [dostęp 2022-02-14] .
- ↑ Sonda – Co było najważniejszym wydarzeniem w komunikacji miejskiej w 2021 roku? [online], MPK Kraków [dostęp 2022-02-14] .
- ↑ Nowy Lajkonik II dotarł do Krakowa, [w:] mpk.krakow.pl [online], 22 sierpnia 2022 [dostęp 2022-09-01] .
- ↑ Nowe Lajkoniki wyjechały na linie, [w:] krakow.pl, 24 listopada 2022 [dostęp 2022-11-24] .
- ↑ a b Do zajezdni tramwajowej w Nowej Hucie został dzisiaj w nocy przywieziony na specjalnej lawecie 60. Lajkonik drugiej serii. [online], Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie, 18 października 2023 [dostęp 2023-10-18] (pol.).
- ↑ MichałM. Wojtaszek MichałM., Koniec dostaw wagonów Stadler Tango Lajkonik II coraz bliżej [online], Prywatna Strona Miłośnika Komunikacji Miejskiej i Szynowej, 9 października 2023 [dostęp 2023-10-12] (pol.).
- p
- d
- e
Zespoły trakcyjne |
| ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wagony silnikowe |
| ||||||||||
Lokomotywy |
| ||||||||||
Pojazdy miejskie |
|