Sława (miasto)
![]() | Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Sława. |
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Rynek w Sławie | |||||
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | wschowski | ||||
Gmina | Sława | ||||
Prawa miejskie | ok. 1310 | ||||
Burmistrz | Cezary Sadrakuła | ||||
Powierzchnia | 14,9 km² | ||||
Populacja (31.12.2019) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna | +48 68 | ||||
Kod pocztowy | 67-410 | ||||
Tablice rejestracyjne | FWS | ||||
Położenie na mapie gminy Sława ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa lubuskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu wschowskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) | 0812014 | ||||
SIMC | 0988589 | ||||
Urząd miejski ul. Henryka Pobożnego 1067-410 Sława | |||||
| |||||
Strona internetowa |
Sława (dawniej[a] też Sława Śląska[2]; niem. Schlawa) – miasto w województwie lubuskim, w powiecie wschowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sława. Położone jest na Pojezierzu Leszczyńskim, nad Jeziorem Sławskim.
Pod względem historycznym Sława leży na Dolnym Śląsku[3]. Miasto dzieli się na dwie części: miejską oraz wypoczynkową (z plażą, ośrodkami wypoczynkowymi i polem namiotowym). W Sławie corocznie w lipcu odbywa się Międzynarodowy Kongres Brydża Sportowego.
Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto miało 4290 mieszkańców[1], a jego powierzchnia wynosiła 14,9 km²[4].
Nazwa
„Sława” jest słowem spotykanym wyłącznie u narodów słowiańskich i ma korzenie przedchrześcijańskie. Według jednej z teorii pierwotnie nazwa wywodzi się od mokradeł, gdyż w języku staropolskim slava, slova oznaczały rzekę, zaś slovo – błoto[5]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę miasta jako „Sława”, podając jej znaczenie Ehrenheim, Ruhmvoller Ort, czyli „szanowany dom, miejscowość pełna sławy”[6]. Nazwa została później fonetycznie zgermanizowana na Schlawa[6] i utraciła swoje pierwotne znaczenie. W 1937 roku nazwę niemiecką zmieniono na Schlesiersee.
Polską nazwę „Sława” w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej, wydanej w Głogówku w 1847, wymienił śląski pisarz Józef Lompa[7].
W 1946 miastu nadano nazwę Sława[8].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/20141028_1508_bk_slawa_stary_rynek-1s-mk-a.jpg/230px-20141028_1508_bk_slawa_stary_rynek-1s-mk-a.jpg)
Początki miasta nie są znane, wzmiankowane po raz pierwszy było w 1312. Założone zostało prawdopodobnie przez pierwszego księcia głogowskiego, Konrada (1251–1273), lub jego syna Henryka III (1273–1309). W roku 1312 była już znaczącym miastem i siedzibą dystryktu. Potwierdzone jest to dokumentem dotyczącym podziału terytorialnego księstwa między synów Henryka III. Slave cum suo districtu (Sława z jej okręgiem) przypadła Henrykowi IV. W roku 1468 Henryk XI głogowski sprzedaje miasto rodowi Rechenbergów z Borowa Polskiego. W latach 1655–1887 miasto należało do Barwitzów hrabiów von Fernemont. Oni to w latach 1732–1735 zbudowali barokowy pałac, wykorzystując częściowo mury dawnego zamku z XV wieku.
W 1834 istniała tu komora celna. W 1937 administracja nazistowska zastąpiła słowiańsko brzmiącą nazwę Schlawa ahistoryczną formą Schlesiersee. W czasie II wojny światowej w mieście znajdowała się filia niemieckiego obozu koncentracyjnego Groß-Rosen[9].
W 1945 miasto włączono do Polski, a jego dotychczasową ludność wkrótce wysiedlono do Niemiec. Do 1946 roku Sława była siedzibą powiatu i Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, które przeniesiono później do Głogowa. W mieście uruchomiono, jako pierwszy na zachodnich Ziemiach Odzyskanych, urząd pocztowy (założycielem był Jan Grellus z Kościana). Wymiana poczty odbywała się początkowo dwa razy w tygodniu za pomocą posłańca rowerowego do Kaszczoru[10]. 1 stycznia 1955 Sławę przeniesiono do powiatu wschowskiego[2]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego.
Demografia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/20150502_1316_slawa_urzad-miasta-adj.jpg/220px-20150502_1316_slawa_urzad-miasta-adj.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Jezioro_S%C5%82awskie_2015.jpg/220px-Jezioro_S%C5%82awskie_2015.jpg)
- Piramida wieku mieszkańców Sławy w 2014 roku[4].
Zabytki
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/S%C5%82awa%2C_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a_-_fotopolska.eu_%28123627%29.jpg/220px-S%C5%82awa%2C_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a_-_fotopolska.eu_%28123627%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/20141028_1535_hg_slawa_palac-1s-mk-b.jpg/220px-20141028_1535_hg_slawa_palac-1s-mk-b.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/20141028_1531_go_slawa_park-mk-a-1s.jpg/220px-20141028_1531_go_slawa_park-mk-a-1s.jpg)
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[11]:
- kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, wybudowany w 1604 roku, zniszczony w XVIII wieku, następnie odrestaurowany w 1830 r. W kościele znajduje się kamienna ambona z XVII wieku oraz rzeźba Jezusa Frasobliwego z XVI wieku
- kościół ewangelicki, obecnie noszący wezwanie Miłosierdzia Bożego z lat 1834–1836, z 46-metrową wieżą
- zespół pałacowy, XVII-XIX wieku, przebudowany w początku XX wieku:
- pałac, barokowy z roku 1735, do roku 2006 siedziba domu dziecka
- oficyna z basztą
- brama
- park, otaczający pałac, 26 ha
- domy, ul. Chopina 7, 9, 20, z XVIII wieku/XIX wieku
- dom, ul. Powstańców Śląskich 5, murowano-szachulcowy, z XVIII wieku/XIX wieku
- domy, ul. Reja 1 murowano-szachulcowy; nr 2, 3, 5, 6, 7, z XVIII wieku, XIX wieku
- domy, Rynek 1, 2, 3, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 20, 23, 27, 29, z XVIII wieku/XIX wieku, XX wieku
- domy, ul. Waryńskiego 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, z połowy XIX wieku, XX wieku
- domy, ul. Wschowska 5, 8, z początku XIX wieku
inne zabytki:
- wiele pomników przyrody, w tym najgrubszy okaz sosny czarnej na terenie Polski – 3,7 m obwodu.
Gospodarka
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Fontanna_w_S%C5%82awie_%28tz%29.jpg/170px-Fontanna_w_S%C5%82awie_%28tz%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/20141028_1554_slawa_c009-mk-a_aleja_gwiazd_ryszard_riedel.jpg/220px-20141028_1554_slawa_c009-mk-a_aleja_gwiazd_ryszard_riedel.jpg)
Nad Jeziorem Sławskim znajduje się wiele ośrodków turystyczno-wypoczynkowych i sportowych (pole namiotowe, baza gastronomiczna). Przemysł spożywczy to przede wszystkim duża liczba zakładów mięsnych.
Co środę i sobotę jest organizowany targ miejski znajdujący się obok cmentarza.
Transport
Na przedmieściach jest stacja kolejowa Sława Śląska. Dworzec i linia kolejowa są nieczynne.
Lokalne stowarzyszenia
- Cantate Deo – chór kościelny założony 29 listopada 2008
- Koło Łowieckie „Ryś” – założone w 1946
- Stowarzyszenie Witosława
Wspólnoty wyznaniowe
- zbór Sława (Sala Królestwa ul. Topolowa 24)[12]
Sport
W mieście funkcjonuje klub piłkarski Miejski Klub Sportowy „Sparta” Sława, który został założony w 1945 i występuje w klasie B. Zespół swoje domowe mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim w Sławie. Na tym stadionie również swoje mecze rozgrywa III-ligowy Klub Sportowy „Dąb” Przybyszów.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/20141028_1619_slawa_c079_80_81-mk-a-1s_cmentarz_franciszek_niewidziajlo.jpg/220px-20141028_1619_slawa_c079_80_81-mk-a-1s_cmentarz_franciszek_niewidziajlo.jpg)
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie[13]:
Uwagi
- ↑ Od końca wojny do połowy lat sześćdziesiątych.
Przypisy
- ↑ a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-19] .
- ↑ a b Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 października 1954 r. (Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 252).
- ↑ Marian Biskup, „Wojna Pruska”, czyli wojna Polski z zakonem krzyżackim z lat 1519–1521. U źródeł sekularyzacji Prus Krzyżackich, część II, Wydawnictwo Pojezierze, Olsztyn 1991, ISBN 83-7002-361-4, s. 173.
- ↑ a b Sława w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-09] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Tadeusz Lehr-Spławiński: O pochodzeniu i praojczyźnie Słowian. Poznań 1946, s. 79, 80.
- ↑ a b HeinrichH. Adamy HeinrichH., Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 86, OCLC 456751858 (niem.).
- ↑ Józef Lompa: Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej. Głogówek 1847, s. 13.
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
- ↑ AbrahamA. Kajzer AbrahamA., Za drutami śmierci, Wałbrzych: Muzeum Gross-Rosen, 2013, ISBN 978-83-89824-09-7 .
- ↑ Hieronim Szczegóła, Początki władzy ludowej w powiecie głogowskim, w: Zeszyty Lubuskie, nr 6/1969, Lubuskie Towarzystwo Kultury, Zielona Góra, 1969, s. 77.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 81–82. [dostęp 2013-02-21].
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-14] .
- ↑ Sława.pl. slawa.pl. [dostęp 2011-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-27)].
Bibliografia
- Sława. Zarys dziejów, WojciechW. Strzyżewski (red.), KatarzynaK. Adamek-Pujszo, Sława: Urząd Miasta i Gminy, 2004, ISBN 83-920100-0-0, OCLC 69610469 .
Linki zewnętrzne
- Serwis internetowy Urzędu Miejskiego w Sławie
- Sława, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 772 .
- p
- d
- e
Miasta na prawach powiatu | |
---|---|
Miasta powiatowe | |
Miasta gminne |
|
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Sława
Miasto |
|
---|---|
Wsie |
|
Osady |
|
Przysiółek |
|
Części wsi |
|
Osada wsi |
|
Przysiółki wsi |
|
- p
- d
- e
Miasta |
|
---|---|
Gminy miejsko-wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Sława (1945–46)
- Głogów (od 1946)
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta | |
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|
Legenda |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Wschowa
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta |
|
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|