Rzewnia skrzypolistna
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | |||||
Rząd | bukowce | ||||
Rodzina | rzewniowate | ||||
Rodzaj | rzewnia | ||||
Gatunek | rzewnia skrzypolistna | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Casuarina equisetifolia L. Amoen. Acad. 4: 143. Nov 1759[3] | |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||||
![]() najmniejszej troski | |||||
|
Rzewnia skrzypolistna (Casuarina equisetifolia L.) – gatunek drzew z rodziny rzewniowatych Casuarinaceae. Występuje naturalnie w Australii i na wyspach Oceanii oraz w Azji Południowo-Wschodniej[5]. Poza tym rozpowszechniony został w strefie międzyzwrotnikowej w Afryce i na kontynentach amerykańskich[6]. Rośnie na nadmorskich wydmach, nierzadko tworząc jednogatunkowe lasy. Preferuje siedliska bogate w związki wapnia[7]. Stosowany jest do utrwalania wybrzeży, jako osłona przeciwwiatrowa, jako roślina ozdobna na terenach zieleni publicznej[7]. Drewno cenione jest jako opał (łatwo pali się nawet świeże) oraz materiał konstrukcyjny. Kora bogata w taniny stosowana jest do garbowania skór[6].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Starr_050414-6326_Casuarina_equisetifolia.jpg/220px-Starr_050414-6326_Casuarina_equisetifolia.jpg)
Morfologia
- Pokrój
- Drzewo osiągające do 35 m wysokości[5], choć zazwyczaj niższe, do 15 m[7]. Ma koronę wąską. Pień jest prosty, u dołu osiąga do 70 cm średnicy. Kora barwy czerwonobrązowej. Pędy rózgowate, asymilujące[7], szarozielone, końcowe zwykle zwisające[5].
- Liście
- Silnie zredukowane, łuskowate[7]. Mają kształt lancetowaty do trójkątnego i 1–3 mm długości. Wyrastają w okółkach po 6–8 i są wyprostowane lub przylegają do pędów[5].
- Kwiaty
- Drobne i rozdzielnopłciowe. Kwiaty męskie zebrane są na szczytach wydłużonych pędów[7] na odcinkach od 1 do 4 cm[5], a żeńskie w główkach na krótkich pędach bocznych[7]. Główki te mają od 1,2 do 2,5 cm średnicy i za młodu są omszone, szarawozielone do żółtawobrązowych, później nagie[5].
- Owoce
- Skrzydlaki o długości 5–8 mm powstające w szyszkopodobnych owocostanach[5].
Zastosowanie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Ironwood_bonsai_259%2C_October_10%2C_2008.jpg/220px-Ironwood_bonsai_259%2C_October_10%2C_2008.jpg)
Drzewo cenione ze względu na małe wymagania, odporne na wiatr i zasolenie – stosowane jest jako ochrona przeciwerozyjna[5] do umacniania wybrzeży wydmowych i gruntów w innych miejscach, jako osłona przeciwwiatrowa i zacieniająca plantacje (np. wokół plantacji muszkatołowca korzennego). Często stosowana na terenach zieleni publicznej, tu też nierzadko bywa strzyżona w fantazyjne kształty[7]. Młode okazy wykorzystywane są przez chrześcijan w tropikach jako odpowiednik choinki w czasie obchodów Bożego Narodzenia[8].
Czerwonobrązowe drewno jest ciężkie, twarde, odporne na żerowanie termitów[6] i wilgoć[7]. Jest cenione jako materiał konstrukcyjny w budownictwie, stosowane na słupy i maszty, do wyrobu trzonków do narzędzi i lasek[6].
Ze względu na łatwopalność nawet świeżo po ścięciu uznawane jest za najlepsze drewno opałowe na świecie[6].
Z powodu zawartości w korze tanin sięgającej 18% jest ona wykorzystywana do garbowania skór[6]. Roślina ma także zastosowanie lecznicze[5].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-03] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-03] (ang.).
- ↑ a b Casuarina equisetifolia L.. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-02-24].
- ↑ Casuarina equisetifolia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i Casuarina equisetifolia Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-24].
- ↑ a b c d e f Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 797. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ a b c d e f g h i Jolanta i Karol Węglarscy: Rośliny dalekiej Azji. Szkice etnobotaniczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 131. ISBN 83-60247-27-7.
- ↑ Daniela i Stanisław Tałałajowie: Dziwy świata roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1974, s. 30.
- EoL: 633386
- Flora of China: 200005533
- Flora of North America: 200005533
- GBIF: 2891930
- identyfikator iNaturalist: 62888
- IPNI: 159856-1
- ITIS: 19516
- NCBI: 3523
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2705446
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:159856-1
- Tela Botanica: 14757
- identyfikator Tropicos: 6400006
- USDA PLANTS: CAEQ
- CoL: RQVW