Rozdrażew
wieś | |||
![]() Kościół św. Jana Chrzciciela | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Rozdrażew | ||
Liczba ludności (2006) | 1800 | ||
Strefa numeracyjna | 62 | ||
Kod pocztowy | 63-708[2] | ||
Tablice rejestracyjne | PKR | ||
SIMC | 0207899 | ||
Położenie na mapie gminy Rozdrażew ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu krotoszyńskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/POL_gmina_Rozdra%C5%BCew_COA.png/220px-POL_gmina_Rozdra%C5%BCew_COA.png)
Rozdrażew – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, w gminie Rozdrażew[3][4].
Rozdrażew uzyskał lokację miejską przed 1458 rokiem, zdegradowany po 1510 roku[5].
We wsi znajdowała się stacja rozebranego odcinka Krotoszyn – Pleszew Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej. Pociąg zakończył bieg 12 stycznia 1986 r. Ośrodek parafii prawdopodobnie od końca XIII, a na pewno od połowy XIV wieku. Drobny przemysł spożywczy.
Miejscowość jest siedzibą gminy Rozdrażew.
Położenie
Rozdrażew jest położony około 6 km na południowy wschód od Koźmina, około 10 km na północny wschód od Krotoszyna i około 24 km na północny zachód od Ostrowa Wielkopolskiego, przy ujściu Strugi Rozdrażewskiej (zwanej dziś Rów, a na starych mapach sztabowych Czarna Woda lub Santok) do Trzebawy, dopływu Orli, na skrzyżowaniu dróg powiatowych Krotoszyn – Dobrzyca i Ostrów – Koźmin, na wysokości 140–159 m n.p.m. Znajdowała się tu stacja rozebranego odcinka Pleszew – Krotoszyn Pleszewskiej Kolei Wąskotorowej.
Integralne części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
1007257 | Huby | część wsi |
1007263 | Kościuszków | część wsi |
1007270 | Raczki | część wsi |
Historia
Z ponad 13 miejscowości tworzących współczesną gminę Rozdrażew najwcześniej, w XIII wieku, wspominany jest w źródłach pisanych jej ośrodek, czyli wieś Rozdrażew, a równocześnie z nim, (gdy idzie o nazwę) Wolenice. Następnie już w XIV wieku wymienione są w nich Dzielice, Trzemeszno, a w XV wieku Dąbrowa, Grębów, Nowa Wieś i Wyki, w XVI wieku Maciejew, a na początku XVII stulecia Budy. Te pierwsze historyczne wzmianki o nich nie są jednak równoznaczne (poza czterema wyjątkami) z faktami założenia tych osiedli. Powstały one (przypadku miejscowości średniowiecznych), co najmniej o kilkadziesiąt lat wcześniej, a przeważnie o 100-200 lat wcześniej. Świadczą o tym odnalezione tam i w okolicy luźne i przeważnie nie publikowane dotychczas drukiem znaleziska osadnictwa pradziejowego i wczesnonośredniowiecznego.
W czasie wojny trzynastoletniej Rozdrażew wystawił w 1458 roku 2 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w Malborku[6]. Do 1510 roku wymieniany był jako miasto. Od XV wieku własność Rozdrażewskich.
Miejscowość leżała w obrębie księstwa krotoszyńskiego (1819-1927), którym władali książęta rodu Thurn und Taxis. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Rozdrażewo parafia należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Krotoszyn w rejencji poznańskiej[7]. Rozdrażewo należało do okręgu krotoszyńskiego tego powiatu i stanowiło odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas książę Maximilian Karl von Thurn und Taxis[7]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 431 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 80 dymów (domostw)[7]. Wzmiankowana była również posada Rozdrażewo (3 osoby w jednym domu)[7].
Urodzili się tu Ludwik Begale (prawnik, działacz społeczny i samorządowy) oraz Franciszek Stróżyński (działacz socjalistyczny)
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.
Pod koniec 1995 roku Rozdrażew zajmował powierzchnie 1301 ha i liczył 1618 mieszkańców, stanowiąc także pod tymi względami największą miejscowość gminy. W 2000 roku wybudowano tam halę sportową, a w 2004 nowy budynek gimnazjum.
Zabytki
- kościół parafialny św. Jana Chrzciciela, zbudowany w 1640 roku, późnorenesansowy, z fundacji biskupa włocławskiego Hieronima Rozdrażewskiego, początkowo miał 27 m długości, 8 m szerokości i 9,7 m wysokości, w 1899 roku został rozbudowany i wraz z głównym ołtarzem był konsekrowany przez biskupa Edwarda Likowskiego z Poznania,
- dach dwuspadowy, kryty dachówką,
- ołtarz główny wczesnobarokowy, z rzeźbami z połowy XVII wieku,
- chrzcielnica marmurowa z około połowy XVII wieku,
- ludowa rzeźba Chrystus Frasobliwy, drewniana,
- drewniane i murowane domy szczytowe,
- dwór z połowy XIX wieku, z dachem dwuspadowym z naczółkami.
Przyroda
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dąbrowy Krotoszyńskie i Baszków Rochy.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 116920
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1085 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ a b GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66–67.
- ↑ Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 182.
- ↑ a b c d Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 243.
Linki zewnętrzne
- Cyfrowe Archiwum Tradycji Lokalnej – Rozdrażew
- Strona internetowa Urzędu Gminy Rozdrażew
- Strona internetowa poświęcona historii Rozdrażewa
- Rozdrażew, al. Rozdrażewo, Rozrażewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 830 .
- Rozdrażewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 551 .