Rdest mniejszy
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | goździkopodobne | ||||
Rząd | goździkowce | ||||
Rodzina | rdestowate | ||||
Rodzaj | Persicaria | ||||
Gatunek | rdest mniejszy | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Persicaria minor (Huds.) Opiz Seznam: 72 (1852)[3] | |||||
| |||||
| |||||
|
Rdest mniejszy (Persicaria minor) – gatunek rośliny z rodziny rdestowatych (Polygonaceae). Występuje na rozległym obszarze Eurazji znajdującej się pod wpływem klimatu umiarkowanego, w tym także w Polsce, poza tym jako gatunek introdukowany obecny jest na innych kontynentach. Jest rośliną roczną występującą w miejscach wilgotnych.
Rozmieszczenie geograficzne
Gatunek występuje na rozległym obszarze Europy z wyjątkiem południowych i północnych krańców kontynentu – brak go w południowej części Półwyspu Iberyjskiego, Apenińskiego i Bałkańskiego oraz w północnej części Półwyspu Skandynawskiego i na Islandii. Rośnie w rejonie Kaukazu i na obszarze Federacji Rosyjskiej po Rosyjski Daleki Wschód oraz w Kazachstanie[4]. Introdukowany rośnie w bardzo wielu miejscach na różnych kontynentach[4], m.in. w Ameryce Północnej i Południowej, w południowej Afryce, w Azji południowej na Cejlonie i Nowej Gwinei[5].
W Polsce jest gatunkiem rozpowszechnionym na całym obszarze z wyjątkiem gór i pogórza – nie rośnie powyżej ok. 600 m n.p.m.[6]
Morfologia
- Pokrój
- Roślina zielna osiągająca zwykle do 40 cm[6], rzadziej do 60 cm wysokości[7]. Łodyga jest cienka i delikatna, w dole często rozgałęziona i tu pokładająca się lub czołgająca, często korzeniąca się w węzłach, dalej podnosząca się[7][6].
- Liście
- Od równowąskich do wąskolancetowatych[6], osiągające 2,5 do 7,5 cm długości, a o szerokości zwykle 5–8 mm, rzadko więcej (długość zwykle jest 6–9 razy większa od szerokości)[6][8]. U nasady blaszka jest zaokrąglona lub słabo zwężona, z wyraźnym, choć krótkim ogonkiem. Użyłkowanie poza wiązką centralną jest bardzo delikatne i słabo widoczne, na brzegu blaszki znajdują się krótkie szczecinki, od spodu – gruczołki w większej lub mniejszej liczbie. U nasady ogonka znajduje się przylegająca do łodygi gatka, z której górnej krawędzi wyrastają dość długie, osiągające do 2–3 mm, czasem 5 mm włoski[6].
- Kwiaty
- Zebrane w cienki, w dole przerywany kwiatostan[6], zwykle prosto wzniesiony, czasem przewisający na szczycie[6][8] osiągający od 1 do 5 cm długości[7]. Kwiaty wyrastają w pęczkach po 1–3, okryte błoniastą gatką[7]. Pięć listków okwiatu jest mniej więcej równych, osiągają 2–2,5 mm długości[6] i są zwykle ciemnoróżowe lub różowe, rzadziej białawe[7][6]. Pręcików jest zwykle 6, nie wystających ponad okwiat. Słupek z dwiema szyjkami w dolnej części zrośniętymi[6].
- Owoce
- Soczewkowate, rzadziej nieco trójkanciaste[7] i gładkie orzeszki długości do 2,5, rzadziej do 3 mm, barwy ciemnobrązowej do czarnej, lśniące[6][8].
- Gatunki podobne
- Gatunek wyróżnia się wąskimi liśćmi. Przerywane, cienkie kwiatostany ma także rdest ostrogorzki P. hydropiper i rdest łagodny P. mite. Oba różnią się liśćmi zwężającymi się równomiernie z obu stron i osiągającymi 1 cm i więcej szerokości. Rdest ostrogorzki odróżnia się także liśćmi o piekącym smaku; kwiatami 4-krotnymi, ogruczolonymi; gatką luźną, z niewyraźnymi, krótkimi (do 2 mm) włoskami na krawędzi. Rdest łagodny ma gatkę luźną, kwiatostany zwykle zwieszające się, okwiat i owoce dłuższe (3–4 mm), owoce zazwyczaj trójkanciaste[6][8].
- Wąskie liście i kwiatostan
- Zaokrąglona nasada liścia
- Przylegająca gatka z włoskami na krawędzi
- Przerywany w dole kwiatostan
- Ciemne, lśniące owoce
Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna. Kwitnąca od lipca do października[6][8].
Występuje w miejscach wilgotnych[6][8] i odsłoniętych[7] – na polach, na przydrożach, przy rowach, na wilgotnych łąkach[6][8]. W syntaksonomii jest to gatunek charakterystyczny dla zespołu Polygono-Bidentetum[9].
Liczba chromosomów 2n = 40[6][8].
Mieszańce
Gatunek tworzy mieszańce z: rdestem ostrogorzkim Persicaria hydropiper, szczawiolistnym P. lapathifolia, łagodnym P. mitis i plamistym Persicaria maculosa[6][8].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-17] (ang.).
- ↑ a b Persicaria minor (Huds.) Opiz. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-02-17].
- ↑ a b Taxon: Persicaria minor (Huds.) Opiz. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2021-02-17].
- ↑ Polygonum minus. [w:] Den Virtuella Floran [on-line]. Naturhistoriska riksmuseet. [dostęp 2021-02-17].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. T. III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, PAN, 1992, s. 127. ISBN 83-85444-06-8.
- ↑ a b c d e f g Persicaria minor (Hudson) Opiz. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-02-17].
- ↑ a b c d e f g h i Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 110. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 489. ISBN 83-01-14439-4.
- SNL: småslirekne
- BioLib: 38805
- EoL: 2881218
- Flora of North America: 250060700
- FloraWeb: 23039
- GBIF: 6391150
- identyfikator iNaturalist: 204376
- IPNI: 695060-1
- ITIS: 823785
- NCBI: 488003
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2572670
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:157828-3
- Tela Botanica: 48341
- identyfikator Tropicos: 50080987
- CoL: 775FB