Przygiełka biała
![]() Przygiełka biała (po lewej) | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | wiechlinowce | ||
Rodzina | ciborowate | ||
Rodzaj | przygiełka | ||
Gatunek | przygiełka biała | ||
Nazwa systematyczna | |||
Rhynchospora alba (L.) Vahl. Enum. Pl. Obs. 2: 236 1805[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
|
Przygiełka biała[5] (Rhynchospora alba (L.) Vahl.) – gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych (Cyperaceae).
Rozmieszczenie geograficzne
Występuje w Azji, Europie i Ameryce Północnej[6]. Najliczniej występuje w Europie, gdzie zwarty zasięg występowania obejmuje Półwysep Skandynawski, środkową i zachodnią Europę oraz Wyspy Brytyjskie. W Polsce występuje na terenie całego niemal kraju, najliczniej na Pomorzu, Pojezierzu Mazurskim, Roztoczu, w zachodniej Wielkopolsce, w Kotlinie Sandomierskiej, ma Wyżynie Małopolskiej, Dolnym i Górnym Śląsku. W górach znana jest tylko z pojedynczych stanowisk. W Karpatach występuje tylko na kilku stanowiskach w Kotlinie Nowotarskiej[7].
Morfologia
- Pokrój
- Roślina tworząca luźne darnie[8].
- Łodyga
- Prosto wzniesiona, trójkanciasta do obłej, wysokości (10)15–40(60) cm[9].
- Liście
- Blaszka liściowa szydlasta i rynienkowata, szerokości do 2 mm, pochwa liściowa szara[8].
- Kwiat
- Kwiaty obupłciowe, zebrane w 2–3-kwiatowe jajowate kłosy długości 4–5 mm, skupione w główkę. Wyrastają w kątach jajowato-lancetowatych przysadek, początkowo białawych później blado brązowych do różowych. Podsadka dolnego kłoska nie dłuższa od główki. Okwiat w postaci 9–13 wstecznie ząbkowanych szczecinek. Słupek jeden o dwóch znamionach, pręcików 2 lub 3[9].
- Owoc
- Odwrotnie jajowaty orzeszek, długości ok. 3 mm[9].
- Pokrój
- Kwiatostan
- Owoce
Biologia i ekologia
- Rozwój
- Bylina, hemikryptofit, niekiedy hydrofit. Kwitnie w Polsce od czerwca do września[7].
- Siedlisko
- Występuje głównie na torfowiskach przejściowych i wilgotnych zagłębieniach torfowisk wysokich oraz mokrych wrzosowiskach. Tworzy fitocenozy budujące pło zarastające jeziora humotroficzne[9]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Scheuchzerietalia palustris oraz zespołu (Ass.) Rhynchosporetum albae[10].
- Genetyka
- Liczba chromosomów 2n = 26, 42[7].
Zagrożenia i ochrona
Umieszczona na polskiej czerwonej liście z 2016 roku w kategorii NT (bliski zagrożenia)[11].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-11-17] (ang.).
- ↑ a b The Plant List. [dostęp 2017-03-23].
- ↑ Rhynchospora alba, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-04-03].
- ↑ a b c Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ a b Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- ↑ a b c d Stanisław Kłosowski, Grzegorz Kłosowski: Rośliny wodne i bagienne. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007. ISBN 978-83-7073-248-6.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- SNL: hvitmyrak
- BioLib: 42273
- EoL: 248932
- EUNIS: 187156
- Flora of China: 200026920
- Flora of North America: 200026920
- FloraWeb: 4845
- GBIF: 2721119
- identyfikator iNaturalist: 57862
- IPNI: 1070770-2
- ITIS: 40151
- NCBI: 241642
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-261498
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:1070770-2
- Tela Botanica: 56092
- identyfikator Tropicos: 9903310
- USDA PLANTS: RHAL3
- CoL: 6WW4M