Phrymaceae
Phryma leptostachya | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | jasnotowce | ||
Rodzina | Phrymaceae | ||
Nazwa systematyczna | |||
Phrymaceae Schauer A.P. de Candolle & A.L.P.P. de Candolle, Prodr. 11: 520. 25 Nov 1847[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
Phryma L. (1753)[3] | |||
|
Phrymaceae – rodzina roślin należąca do rzędu jasnotowców (Lamiales). Do rodziny zalicza się 13 rodzajów ze 188 gatunkami, z czego większość należy do rodzajów Erythranthe (111) i Diplacus (46). Przedstawiciele tej rodziny są najbardziej zróżnicowani w zachodniej części Ameryki Północnej i Australii, ale poza tym spotykani są niemal w całej Ameryce Północnej, w Ameryce Środkowej i wzdłuż Andów w Ameryce Południowej, w Afryce południowej i środkowej, w południowo-wschodniej i wschodniej Azji oraz na wyspach Oceanii[2]. We florze Polski jedynymi przedstawicielami tej rodziny są zawleczone tu z Ameryki Północnej gatunki kroplika (Mimulus)[4].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Monkeyflowers_%28Mimulus_guttatus%29_-_detail_-_geograph.org.uk_-_867443.jpg/220px-Monkeyflowers_%28Mimulus_guttatus%29_-_detail_-_geograph.org.uk_-_867443.jpg)
Morfologia
- Pokrój
- Rośliny zielne jednoroczne do bylin, rzadko półkrzewy i krzewy. Łodyga kanciasta, czworoboczna, czasem oskrzydlona lub bardzo zredukowana[5].
- Liście
- Naprzeciwległe, pojedyncze, całobrzegie lub piłkowane[5].
- Kwiaty
- Pojedynczo wyrastające w kątach liści lub zebrane w szczytowe kłosy, rzadziej grona i wierzchotki. Kielich zrosłodziałkowy, z 5 ząbkami. Korona kwiatu grzbiecista, dwuwargowa, przy czym dolna warga z trzema łatkami, a górna z dwoma. Pręciki dwa lub cztery, jeśli cztery to dwa dłuższe. Zalążnia górna, z dwóch zrośniętych owocolistków, jedno- lub dwukomorowa. Znamię dwułatkowe[5].
- Owoce
- Zwykle wielonasienne, rzadko jednonasienne niełupki (np. Phryma), torebki (np. Mimulus) lub rzadko jagodopodobne (Leucocarpus)[5].
Systematyka
Przynależność do tej rodziny różnych roślin i jej pozycja systematyczna pozostawała bardzo zmienna. Na przełomie XX i XXI wieku ujmowana była jako monotypowa, tylko z rodzajem Phryma o niejasnej pozycji systematycznej w grupie rodzin jasnotowatych-werbenowatych-trędownikowatych. Później badania molekularne wykazały zagnieżdżenie tego rodzaju w obrębie grupy kilku rodzajów z Mimulus, dotychczas włączanych do trędownikowatych[6]. W szerszym ujęciu rodzina ta znalazła się w systemie APG III z 2009. W systemie APG IV z 2016 z rodziny tej wyodrębniono trzy rodzaje w osobną rodzinę Mazaceae[7].
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[2]
jasnotowce |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Podział na rodzaje według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[2][8]
- Diplacus Nuttall
- Elacholoma F. Mueller
- Erythranthe Spach
- Glossostigma Wight & Arnott
- Hemichaena Bentham
- Leucocarpus D. Don
- Microcarpaea R. Brown
- Mimetanthe Greene
- Mimulus L. – kroplik
- Peplidium Delile
- Phryma L.
- Thyridia W. R. Barker & Beardsley
- Uvedalia R. Brown
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b c d Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – P. University of Maryland. [dostęp 2017-02-25].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ a b c d Hongbin Cui & Deyuan Hong: Phrymaceae. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-25].
- ↑ Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 250. ISBN 1-55407-206-9.
- ↑ The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385.
- ↑ List of Genera in PHRYMACEAE, [w:] Vascular plant families and genera, Kew Gardens & Missouri Botanical Garden [dostęp 2017-02-25] (ang.).
- EoL: 2516986
- Flora of China: 20234
- Flora of North America: 20234
- GBIF: 4194986
- identyfikator iNaturalist: 64552
- IPNI: 77126682-1
- ITIS: 32248
- NCBI: 41399
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:77126682-1
- Tela Botanica: 101068
- identyfikator Tropicos: 50299879
- identyfikator taksonu Fossilworks: 55757
- CoL: 625ZW