Ożarów Mazowiecki (gmina)
gmina miejsko-wiejska | |||||||
![]() Herb gminy i województwa mazowieckiego przy wyjeździe z Warszawy | |||||||
| |||||||
Państwo |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Powiat | warszawski zachodni | ||||||
TERC | 1432063 | ||||||
Siedziba | |||||||
Burmistrz | Paweł Kanclerz | ||||||
Powierzchnia | 71,34 km² | ||||||
Populacja (31.12.2022) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość | 432 os./km² | ||||||
Nr kierunkowy | 22 | ||||||
Kod pocztowy | 05-850 | ||||||
Tablice rejestracyjne | WZ | ||||||
Adres urzędu: ul. Kolejowa 205-850 Ożarów Mazowiecki | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie powiatu![]() | |||||||
52°12′30″N 20°47′37″E/52,208333 20,793611 | |||||||
| |||||||
Strona internetowa | |||||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Ożarów Mazowiecki (daw. gmina Ożarów) – gmina miejsko-wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie warszawskim zachodnim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie warszawskim.
Siedziba gminy to Ożarów Mazowiecki.
Według danych na 2022 gminę zamieszkiwały 30 775[1] osoby.
Historia
1867–1954
Gmina Ożarów powstała 13 stycznia 1867 roku w związku z reformą gminną w Królestwie Polskim. Należała do powiatu warszawskiego w guberni warszawskiej[4][5][6].
W okresie międzywojennym gmina Ożarów należała do powiatu warszawskiego w woj. warszawskim.
10 grudnia 1916 z gminy Ożarów odłączono wsie Żbików (ze Żbikówkiem) i Józefina, włączając je do nowo utwrzononego miasta Pruszków[7][8][9].
1 kwietnia 1930 z gminy Ożarów wyłączono Piastów (Utratę), Żdżary i część Bąków, które weszły w skład nowo utworzonej wiejskiej gminy Piastów[10].
20 października 1933 gminę podzielono na 22 gromady: Bąki, Borzęcin, Borzęcin Duży, Duchnice, Izabelin, Kaputy, Koczargi, Koczargi Nowe, Konotopa, Koprki, Kręczki, Ołtarzew, Ożarów, Piotrkówek, Stanisławów, Topolin, Umiastów, Wieruchów, Wierzbin, Wojcieszyn, Zalesie i Zielonki[11].
Podczas II wojny światowej gmina znalazła się w Generalnym Gubernatorstwie, w dystrykcie warszawskim. W 1943 roku gmina Ożarów liczyła 10120 mieszkańców i składała się z 22 gromad (Dorfgemeinden): Bąki (303 mieszkańców), Borzęcin Duży (756), Borzęcin Mały (223), Duchnice (209), Izabelin (162), Kaputy (209), Koczargi Nowe (243), Koczargi Stare (370), Konotopa (385), Koprki (57), Kręczki (112), Ołtarzew (1442), Ożarów (3506), Piotrkówek (98), Stanisławów (134), Topolin (60), Umiastów (167), Wieruchów (324), Wierzbin (147), Wojcieszyn (483), Zalesie (156) i Zielonki (574)[12].
Po wojnie gmina reasumowała przynależność administracyjną do powiatu warszawskiego w województwie warszawskim. Powstały cztery nowe gromady: Kaputy-Kręczki (po połączeniu gromad Kaputy i Kręczki), Ołtarzew-Kolonia (wydzielona z gromady Ołtarzew) oraz Ożarów-Franciszków i Ożarów-Parcele (wydzielone z gromady Ożarów)[13].
1 lipca 1952 obszar gminy Ożarów zmniejszono o około połowę. Część jej obszaru weszła w skład gminy Blizne, którą przekształcono w gminę Babice Stare (Koczargi Nowe i Zielonki), w skład nowo utworzonej gminy Izabelin (Izabelin, Koczargi Stare i Stanisławów) oraz w skład gminy Zaborów (Borzęcin Duży, Borzęcin Mały, Topolin, Wojcieszyn, Wierzbin i Zalesie). Równocześnie do gminy Ożarów przyłączono cztery gromady ze znoszonej gminy Blizne (Bronisze, Jawczyce, Macierzysz i Piotrkówek). Tego samego dnia zniesiono powiat warszawski, a gminę Ożarów włączono do nowo utworzonego powiatu pruszkowskiego[14]; składała się ona wówczas z 17 gromad: Bąki, Bronisze, Duchnice, Jawczyce, Kaputy-Kręczki, Konotopa, Koprki, Macierzysz, Ołtarzew, Ołtarzew kol., Ożarów, Ożarów-Franciszków, Ożarów parc., Piotrkówek, Piotrkówek Wielki i Wieruchów[13].
Gminę zniesiono 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[15]. W związku z reformą Bąki włączono do Pruszkowa[16].
Osobny artykuł: Macierzysz (gromada).
Osobny artykuł: Ołtarzew (gromada).
Osobny artykuł: Ożarów (gromada w powiecie pruszkowskim).
Osobny artykuł: Ożarów Franciszków (gromada).
1 stycznia 1957 gromadzie Ożarów-Franciszków nadano statusu osiedla[17]. 1 stycznia 1958 do osiedla Ożarów-Franciszków włączono część terenów miejscowości Ożarów z gromady Ożarów[18]. 31 grudnia 1961 do osiedla Ożarów-Franciszków włączono wieś Ołtarzew-Kolonia z gromady Ołtarzew[19]. Status miasta osiedle Ożarów-Franciszków otrzymało 1 stycznia 1967 z równoczesną zmianą nazwy na Ożarów Mazowiecki[20].
Od 1973
Gminę Ożarów Mazowiecki z siedzibą w mieście Ożarowie Mazowieckim (nie wchodzącym w skład gminy) reaktywowano w powiecie pruszkowskim 1 stycznia 1973 w związku kolejną reformą administracyjną kraju[21], lecz o innych granicach. W jej skład weszły 24 sołectwa: Bronisze, Duchnice, Gołaszew, Jawczyce, Józefów, Kaputy-Kręczki, Konotopa, Koprki, Macierzysz, Michałówek, Mory, Myszczyn, Ołtarzew, Orły, Ożarów, Pilaszków, Piotrkówek Duży, Płochocin, Pogroszew, Pogroszew-Kolonia, Święcice, Umiastów, Wieruchów i Wolskie[22]. W sumie nowa gmina Ożarów Mazowiecki objęła obszary przedwojennych gmin: Blizne, Ożarów i Radzików (powiat błoński) oraz powojennych gmin: Ożarów i Radzików (powiat grodzisko-mazowiecki / pruszkowski).
W latach 1975–1998 gmina położona była w stołecznym województwie warszawskim.
1 stycznia 1992 gminę Ożarów Mazowiecki i miasto Ożarów Mazowiecki połączono w jedną gminę miejsko-wiejską[23].
Od reformy 1 stycznia 1999 gmina Ożarów Mazowiecki należy do powiatu warszawskiego zachodniego w województwie mazowieckim.
1 stycznia 2014 wieś Ożarów (241,98 ha) włączono do miasta Ożarowa Mazowieckiego[24].
Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002[25] gmina Ożarów Mazowiecki ma obszar 71,34 km², w tym:
- użytki rolne: 84%
- użytki leśne: 1%
Gmina stanowi 13,38% powierzchni powiatu.
Demografia
![]() | Ta sekcja od 2024-04 wymaga modyfikacji na podstawie najświeższych informacji. Niektóre treści są na pewno lub najprawdopodobniej nieaktualne. Artykuł należy zweryfikować, wskazując w przypisach źródła informacji. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji. |
Dane z końca 2023 roku[26]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 26 636 | 100 | 13 944 | 52 | 12 692 | 48 |
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] | 373,37 | 195,46 | 177,9 |
Największe miejscowości gminy (dane z 2012 roku)
Miejscowość | Liczba ludności |
---|---|
Ożarów Mazowiecki | 10 280 |
Józefów | 1890 |
Płochocin Osiedle | 1400 |
Duchnice | 858 |
Wolica | |
Święcice | 710 |
Ołtarzew | 524 |
Bronisze | 520 |
Macierzysz | 490 |
Płochocin | 441 |
Piotrkówek Mały | 341 |
Strzykuły | 341 |
- Piramida wieku mieszkańców gminy Ożarów Mazowiecki w 2014 roku[27].
Osiedla
Miasto Ożarów Mazowiecki – osiedla: Osiedle RSM Bloki, Osiedle Franciszków, Osiedle Józefów, Osiedle Kabel, Osiedle Mickiewicza, Osiedle Ołtarzew, Płochocin-Osiedle (Osiedle Płochocin Północny, Osiedle Płochocin Południowy), Osiedle Szeligi, Osiedle Zientarówka.
Sołectwa
Bronisze, Duchnice, Domaniewek Pierwszy, Gołaszew, Jawczyce, Kaputy – Kręczki, Konotopa, Koprki, Macierzysz, Mory, Michałówek, Myszczyn, Ołtarzew, Orły, Piotrkówek Duży, Piotrkówek Mały, Pilaszków, Pogroszew, Pogroszew-Kolonia, Płochocin-Wieś, Święcice, Umiastów, Wieruchów, Wolskie[2].
Pozostałe miejscowości: Duchnice, Józefów, Strzykuły, Szeligi, Wolica.
Sąsiednie gminy
Błonie, Brwinów, Leszno, Piastów, Pruszków, Stare Babice, m.st. Warszawa
Honorowy Obywatel Gminy Ożarów Mazowiecki
Zobacz też
- Dworek Reicherów
- Ożarów Mazowiecki
- Ożarów Mazowiecki (stacja kolejowa)
- Ochotnicza Straż Pożarna w Ożarowie Mazowieckim
Przypisy
- ↑ a b Gmina Ożarów Mazowiecki w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-03-26] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ a b Strona gminy, sołectwa
- ↑ a b Urząd Statystyczny w Warszawie
- ↑ Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, s. 279).
- ↑ Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, s. 359).
- ↑ Powiat warszawski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 99 .
- ↑ JerzyJ. Kaleta JerzyJ., Pruszków przemysłowy, Wyd. 2. zm. i popr, Pruszków: Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Henryka Sienkiewicza, 2010, ISBN 978-83-62144-02-0 [dostęp 2023-09-26] .
- ↑ Akta miasta Pruszkowa
- ↑ Akta miasta Pruszkowa
- ↑ Dz.U. z 1929 r. nr 79, poz. 588
- ↑ Warszawski Dziennik Wojewódzki dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14
- ↑ Gemeinde- und Dorfverzeichnis für das Generalgouvernement (1943)
- ↑ a b Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
- ↑ Dz.U. z 1952 r. nr 27, poz. 185
- ↑ Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
- ↑ Uchwała Nr VI/13/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 67)
- ↑ Dz.U. z 1956 r. nr 58, poz. 277
- ↑ Dz.U. z 1957 r. nr 59, poz. 316
- ↑ Dz.U. z 1961 r. nr 59, poz. 323
- ↑ Dz.U. z 1966 r. nr 52, poz. 318
- ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
- ↑ Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 407).
- ↑ Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397
- ↑ Dz.U. z 2013 r. poz. 869
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Raport o stanie gminy Ożarów Mazowiecki za 2023 rok. ozarow-mazowiecki.pl, 2024-05. (pol.).
- ↑ Gmina Ożarów Mazowiecki w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-03-26] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ W tym roku po raz pierwszy Rada Miejska w Ożarowie Mazowieckim przyznała tytuł: "Honorowy Obywatel Gminy Ożarów Mazowiecki" [online] [dostęp 2018-02-13] (pol.).
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Ożarów Mazowiecki
Sołectwa |
|
---|---|
Pozostałe |
|
- p
- d
- e
Miasta | |
---|---|
Gminy miejsko-wiejskie |
|
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Warszawa
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta | |
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Pruszków
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta |
|
Osiedla (1954–72) |
|
Gminy wiejskie (1952–1954 i 1973–75) | |
Gromady (1954–72) |
|