Nowa Synagoga w Berlinie
![]() Fasada synagogi (2005) | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Berlin | ||
Adres | Oranienburger Straße 29–31[1] | ||
Budulec | murowana | ||
Architekt | Eduard Knoblauch i August Stüler | ||
Data budowy | 1859–1866 | ||
Data likwidacji | 9/10 listopada 1938 | ||
Data zburzenia | 1943[2] | ||
Data odbudowy | 1988–1995[3] | ||
Położenie na mapie Berlina ![]() | |||
Położenie na mapie Niemiec ![]() | |||
52,52472°N 13,39444°E/52,524722 13,394444 | |||
| |||
Strona internetowa |
Nowa Synagoga w Berlinie (niem. Neue Synagoge Berlin[4]) – synagoga znajdująca się w Berlinie, stolicy Niemiec w dzielnicy Spandauer Vorstadt[5], przy Oranienburger Straße[4]. Jest główną synagogą berlińskiej gminy żydowskiej.
Historia
Synagoga została zbudowana w latach 1859–1866[4] według projektu Eduarda Knoblaucha[4] i Friedricha Augusta Stülera. Była to wówczas największa synagoga w Niemczech[4]. Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku bojówki hitlerowskie spaliły synagogę, ale jej solidna konstrukcja się nie zawaliła[4]. W zrujnowanym budynku świątyni nabożeństwa odbywały się do końca marca 1940 roku[6][7].
Po zakończeniu II wojny światowej synagoga stała jako opuszczona ruina w historycznym centrum ówczesnego Berlina Wschodniego. Dopiero na przełomie lat 80. i 90. zainteresowano się budynkiem synagogi, który w bardzo szybkim tempie odrestaurowano. 5 września 1991 roku (125 lat po pierwotnym poświęceniu świątyni) ukończono odrestaurowywanie budynku[7]. 7 maja 1995 roku synagoga została ponownie konsekrowana przez społeczność żydowską jako Centrum Judaicum[6][7].
Obecnie synagoga służy wiernym oraz jest siedzibą Stiftung Neue Synagoge Berlin – Centrum Judaicum[8], fundacji zajmującej się ochroną dziedzictwa kultury żydowskiej w Niemczech i jej pogłębianiem[9].
Przypisy
- ↑ Synagoge Oranienburger Straße | Kontakt und Impressum. or-synagoge.de. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-23)]. (niem.).
- ↑ Neue Synagoge - Berlin.de. berlin.de. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-23)]. (niem.).
- ↑ Neue Synagoge Berlin | Referenzen | Architekturbüro Leisering Berlin. leisering-berlin.de. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-23)]. (niem.).
- ↑ a b c d e f Muzeum – Centrum Judaicum – Museumsportal Berlin. museumsportal-berlin.de. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-17)].
- ↑ Neue Synagoge - Berlin Lexikon. luise-berlin.de, 2009-10-07. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-23)]. (niem.).
- ↑ a b Chronology of the history of the New Synagogue « Stiftung Neue Synagoge – Centrum Judaicum. centrumjudaicum.de. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-23)]. (ang.).
- ↑ a b c Gerhard Baader, Aharon Risto Tähtinen, Miriam Rosengarten: Oranienburger Straße - Jewish Community of Berlin. jg-berlin.org. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-23)]. (ang.).
- ↑ Kontakt « Stiftung Neue Synagoge Berlin – Centrum Judaicum. centrumjudaicum.de. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-23)]. (niem.).
- ↑ The foundation « Stiftung Neue Synagoge – Centrum Judaicum. centrumjudaicum.de. [dostęp 2018-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-23)]. (ang. • niem.).