Marcin Wyród-Przyborowski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 9 lutego 1899 |
---|---|
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | Wojsko Polskie |
Jednostki | |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Saint_Michael_Archangel_church_in_B%C5%82ociszewo_%2816%29.jpg/240px-Saint_Michael_Archangel_church_in_B%C5%82ociszewo_%2816%29.jpg)
Marcin Wyród-Przyborowski (ur. 9 lutego 1899 w Jeleśni) – porucznik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, starosta brzeziński, doktor praw.
Życiorys
Urodził się 9 lutego 1899 w Jeleśni, w rodzinie Jana[1]. Służył w Legionach Polskich[2].
W czasie wojny z bolszewikami walczył w szeregach 1 pułku strzelców podhalańskich[3]. Wyróżnił się w walkach odwrotowych pod Brześciem, w trakcie których został ranny[3]. Od 10 maja 1921 walczył w III powstaniu śląskim jako dowódca II batalionu strzelców śląskich[4]. Wyróżnił się w wypadzie na Katowice[5]. Za ten czyn został 15 października 1924 przedstawiony do odznaczenia Orderem Virtuti Militari, lecz wniosek nie został pozytywnie rozpatrzony[6].
3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 1879. lokatą w korpusie oficerów piechoty[7].
Do 1 kwietnia 1923 pełnił obowiązki na stanowisku oficera instrukcyjnego Powiatowej Komendy Uzupełnień Bielsko, a później został odkomenderowany do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V – Rezwa P. R. na Górnym Śląsku[8][9]. Następnie w Ekspozyturze Oddziału II SG nr 4 w Katowicach[10]. Z dniem 31 października 1928 został przeniesiony w stan nieczynny na okres 12 miesięcy[11]. 5 grudnia tego roku został mianowany w urzędzie wojewódzkim w Nowogródku naczelnikiem wydziału w VI stopniu służbowym[12]. W tym samym roku uzyskał tytuł doktora praw na Uniwersytecie Jagiellońskim. Z dniem 31 października 1929 został przeniesiony do rezerwy z równoczesnym przeniesieniem w rezerwie do 20 pułku piechoty[13].
Z Nowogródka został przeniesiony do Zarządu Centralnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na stanowisko radcy ministerialnego[14]. 2 kwietnia 1931 został mianowany starostą powiatowym brzezińskim[1][14]. 16 grudnia 1933 został mianowany aplikantem w okręgu sądu apelacyjnego w Warszawie[15]. W latach 1935–1939 inspektor w Biurze Inspekcji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[16].
W 1927 ożenił się z Marią (1902–1983), córką Józefa Terlicz-Witkowskiego i Anny z Targonich, siostrą Józefa Witkowskiego, malarką postimpresjonistyczną, posługującą się pseudonimem artystycznym „T. Marwid”[17]. Mieli córkę Marię, zamężną z Wojciechem Marią Kęszyckim, ps. „Monokl” (1922–2015), żołnierzem Armii Krajowej[17][18].
Zarówno na stronie internetowej, poświęconej Marii Przyborowskiej jak i archiwum rodziny Kęszyckich znajduje się informacja o śmierci Marcina Wyród-Przyborowskiego na terytorium ZSRR w czasie II wojny światowej[17][18], natomiast w Oddziałowym Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie przechowywane są materiały operacyjne: sprawa ewidencyjno-obserwacyjna dotycząca Marcina Wyród-Przyborowskiego s. Jana ur. 9 lutego 1899 : kontrola operacyjna podejrzanego o pełnienie funkcji kierownika Samodzielnego Referatu Informacji Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V (sygn. IPN Kr 010/6966)[19].
Na ścianie kapilcy rodziny Kęszyckich przy kościele Świętego Michała Archanioła w Błociszewie umieszczono tablicę pamiątkową Marcina Wyród-Przyborowskiego.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[20]
- Krzyż Walecznych trzykrotnie[21]
- Srebrny Krzyż Zasługi[21]
- Medal Zwycięstwa[21]
Przypisy
- ↑ a b Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-02-01].
- ↑ Wyród ? Marcin. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2023-12-11].
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 4.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1–4.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 104.
- ↑ Obóz przysposobienia rezerw w Rostoce. „Polska Zbrojna”. 237, s. 2, 1922-09-01. Warszawa.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 30 marca 1923, s. 226.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 143, 233.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928, s. 375.
- ↑ Ruch służbowy. „Monitor Polski”. 77, s. 2, 1929-04-03. Warszawa.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 16 listopada 1929, s. 341.
- ↑ a b Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych”. 5, s. 263, 1931-05-30. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. .
- ↑ Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości”. 4, s. 62, 1934-02-15. Warszawa: Ministerstwo Sprawiedliwości. .
- ↑ Janusz Mierzwa: „Wołyński układ korupcyjny” na tle przestępczości urzędniczej w Drugiej Rzeczypospolitej. W: Margines społeczny Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa: Instytut Historii PAN, 2013, s. 95.
- ↑ a b c Maria Przyborowska. mariaprzyborowska.pl. [dostęp 2023-12-11].
- ↑ a b Archiwum Rodziny Kęszyckich. Polskie Archiwum Filmów Domowych. [dostęp 2023-12-11].
- ↑ Inwentarz. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2023-12-11].
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199.
- ↑ a b c Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 143.
Bibliografia
- Wyród-Przyborowski Marcin. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.83-7953 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-12-09].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.