Korpusy wakacyjne
Korpusy wakacyjne – idea zorganizowanego czasu wolnego podczas wakacji dla uczniów szkolnych.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Korpusy_wakacyjne_w_Krakowie_%281908%29.jpg/240px-Korpusy_wakacyjne_w_Krakowie_%281908%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Korpus_wakacyjny_w_Bochni_%281911%29.jpg/240px-Korpus_wakacyjny_w_Bochni_%281911%29.jpg)
W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej inicjatywę organizowania korpusów wakacyjnych w Galicji wysunął inspektor szkół Mieczysław Baranowski w połowie lat 90. XIX wieku[1][2]. Pomysł został entuzjastycznie przyjęty przez społeczeństwo miejskie i był realizowany w zależności od istniejących uwarunkowań[3].
Celem korpusów wakacyjnych było skupienie młodzieży szkolnej w okresie wakacyjnym, zorganizowanie uczniom czasu wolnego (np. poprzez poznawanie miasta i okolic) i tym samym uniknięcie negatywnych skutków ich beztroski[4][5]. Korpusy wakacyjne były przewidziane dla chłopców[6]. Idea dotyczyła uczniów, którzy podczas ferii letnich przebywali w mieście[4]. Udział w korpusach był dobrowolny, dopuszczalny po ukończeniu pierwszej klasy szkolnej, a do uczestnictwa zachęcano np. afiszami[7]. Poza celami wychowawczymi korpusy wakacyjne realizowały zadanie wzmocnienia tężyzny fizycznej[8]. Ponadto stanowiły zaprawę o charakterze wojskowym, jako że uczestnicy otrzymywali specjalne mundurki i czapki korpusowe, maszerowali w rytm bębna, a także ćwiczyli posługując się atrapami broni (np. drewnianymi karabinami czy lancami), uczyli się musztry, śpiewali pieśni[9][6][4]. W ramach zajęć uczestnicy odbywali ćwiczenia na obiektach gimnastyczno-sportowych (np. „Sokoła”) oraz w terenie pozamiejskim[10]. Organizowano także wycieczki, służące młodzieży z prowincji do poznawania polskiej historii i umacnianie patriotyzmu[11]. Wyprawy miały charakter pieszy w okolicy działania korpusów i miały charakter krajoznawczy, ale także organizowano dalsze wycieczki (np. z Sanoka do Krakowa)[6]. Uczestniczący w korpusach wakacyjnych chłopcy określali siebie jako „korpuśniacy”[12]. Grupy uczestników były podzielone na zastępy, odznaczali się osobnym ubiorem i dysponowali sztandarem[4].
Okres rozkwitu działalności korpusów wakacyjnych przypadł na pierwszą dekadę XX wieku[13]. W Krakowie ideę zrealizowano w 1908 z inicjatywy radnego prof. Domańskiego[4]. W pierwszych dniach zapisów zgłosiło się tam do udziału około 1000 chłopców[4]. Funkcjonowanie korpusów było ściśle związane z krzewieniem idei patriotycznych i niepodległościowych, a według wspomnień Edmunda Słuszkiewicza kulminacyjny punkt ich istnienia przypadł na 500. rocznicę bitwy pod Grunwaldem 15 lipca 1910[13]. W późniejszym czasie idea korpusów przygasła, co było związane z wzrastającym zapotrzebowaniem na bogatszą treść oraz z powstawaniem innych organizacji[13].
Z tym tematem związana jest kategoria: Działacze korpusów wakacyjnych.
Określenie korpusów wakacyjnych jako letnich półkolonii zachowało się do czasów współczesnych[14].
Przypisy
- ↑ Józef Stachowicz: W służbie Ojczyzny. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 114.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 189.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 189-190.
- ↑ a b c d e f Nowości 1908 ↓, s. 4.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 183.
- ↑ a b c Emilia Słuszkiewicz 1971 ↓, s. 22.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 182.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 181, 183, 190.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 183, 184.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 182, 184.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 185-189.
- ↑ Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 181.
- ↑ a b c Edmund Słuszkiewicz 1958 ↓, s. 190.
- ↑ Korpus wakacyjny 2019. bukowinski.net, 2019. [dostęp 2020-04-16].
Bibliografia
- Korpusy wakacyjne w Krakowie. „Nowości Illustrowane”. Nr 28, s. 4, 11 lipca 1908.
- Edmund Słuszkiewicz: Korpusy wakacyjne. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 181-190.
- Emilia Słuszkiewicz: Pamiętnik (1853–1939). Sanok: 1971, s. 1-114.