Kościół św. Mateusza w Gryżowie
![]() | |||||||
kościół filialny | |||||||
![]() Kościół św. Mateusza w Gryżowie (2013) | |||||||
Państwo |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Miejscowość | |||||||
Wyznanie | |||||||
Kościół | |||||||
Parafia | |||||||
Wezwanie | św. Mateusza | ||||||
Wspomnienie liturgiczne | 21 września | ||||||
| |||||||
| |||||||
Położenie na mapie gminy Korfantów ![]() | |||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||
Położenie na mapie województwa opolskiego ![]() | |||||||
Położenie na mapie powiatu nyskiego ![]() | |||||||
![]() | |||||||
|
Kościół św. Mateusza w Gryżowie – rzymskokatolicki kościół filialny w Gryżowie, należący do parafii św. Katarzyny w Lipowej, w dekanacie Prudnik, diecezji opolskiej.
Historia
Pierwsze wzmianki o kościele w Gryżowie pochodzą z 1376. Prawdopodobnie już w 1430 był to kościół parafialny. Do momentu przebudów w XVII i XVIII wieku, które zatarły cechy style, budynek był zaliczany do najlepszych przykładów budownictwa sakralnego okresów romańsko-gotyckiego[3]. W 1725 na placu kościelnym została umieszczona barokowa rzeźba św. Jana Nepomucena, wykonana z piaskowca. Jest to jedna z najstarszych rzeźb Nepomucena w regionie[4]. W czasie walk w rejonie wsi w 1945 zniszczony został hełm baniasty kościoła. Po zakończeniu II wojny światowej został zastąpiony sygnaturką[3].
Architektura
Kościół usytuowany jest w centrum wsi, otoczony murem kamiennym z wyeksponowanymi starymi płytami nagrobnymi[4]. Jest orientowany. Z zewnątrz od strony południowej i wschodniej jest ujęty trzema nieforemnymi przyporami. W centralnej osi zachodniej elewacji ujęte pasami boniowań prostokątne wejście z trójkątnym przyczółkiem, nad którym znajduje się oculus. Ściana szczytowa jest po bokach ujęta spływami, podzielona gzymsami. Szczyt wieńczy trójkątny przyczółek, poniżej znajduje się wnęka o łuku koszowym nadwieszonym[3].
Kościół posiada dach siodłowy o niemal równej wysokości kalenic. Nad nawą od strony zachodniej znajduje się ośmioboczna wieżyczka, którą wieńczy sygnaturka, nakryta daszkiem ostrosłupowym[3].
Najstarszą częścią kościoła jest prezbiterium o sklepieniu krzyżowo-żebrowym. Na kamiennym zworniku umieszczona jest płaskorzeźbiona głowa św. Jana Chrzciciela z ok. 1300[3]. Kościół posiada wyposażenie pochodzące z różnych okresów budowy, m.in.: rzeźbę św. Anny Samotrzeciej (XV w.), żeliwną płytę wotywna Ukrzyżowania (2 p. XVI w.), ołtarz główny (XVII w.), obraz św. Mateusza (XVIII/XIX w.), konfesjonał (XVIII w.)[4], obraz olejny Josepha Fahnrotha przedstawiający ubiczowanego Chrystusa w koronie cierniowej (XIX w.)[3].
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 111 .
- ↑ Parafie według dekanatów [online], diecezja.opole.pl [dostęp 2021-10-05] (pol.).
- ↑ a b c d e f MagdalenaM. Urbaniak MagdalenaM., Kościół filialny pw. Św. Mateusza [online], zabytek.pl [dostęp 2021-10-05] (pol.).
- ↑ a b c PiotrP. Kalicun PiotrP., Gryżów – Urząd Miejski w Korfantowie [online], korfantow.pl [dostęp 2021-10-05] .
- p
- d
- e