Kościół św. Bartłomieja w Morawicy
![]() | |||||||||||||||||
kościół parafialny w Morawicy | |||||||||||||||||
![]() Kościół św. Bartłomieja i cmentarz parafialny w Morawicy (2019) | |||||||||||||||||
Państwo |
| ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||||
Miejscowość | 32-084 Morawica 5 | ||||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
Położenie na mapie gminy Liszki ![]() | |||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||||||||||||||
Położenie na mapie powiatu krakowskiego ![]() | |||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
Strona internetowa |
Kościół św. Bartłomieja Apostoła – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący się w powiecie krakowskim, w gminie Liszki, w Morawicy.
Obiekt w skład którego wchodzi: kościół, plebania, dzwonnica, ogrodzenie oraz wzgórze kościelne (dawne zamkowe) wpisany został do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.
Historia
W 1743 roku stary kościół rozebrano i do 1748 na jego miejscu zbudowano obecny. Kościół stoi na fundamentach dawnego zamku Toporczyków-Tęczyńskich. Fundatorami byli August Aleksander Czartoryski i jego żona Zofia z Sieniawskich, a architektem był Franciszek Placidi[2]. Konsekrowany w roku 1755 przez biskupa Andrzeja Stanisława Załuskiego. Obok kościoła znajduje się kaplica rodziny Szybalskich z XIX wieku. Na cmentarzu m.in. kaplica Radziwiłłów z XIX wieku i grób kapitana Mieczysława Medweckiego[3] .
Architektura
Kościół późnobarokowy, murowany, orientowany, jednonawowy. Do prezbiterium nakrytego sklepieniem żaglastym, zamkniętego półkolistą apsydą, dobudowano jednakowe przybudówki przeznaczone na skarbiec i zakrystię[4]. Nawa nakryta sklepieniem kolebkowym z lunetami na gurtach[5]. Wewnątrz wokół świątyni, nad kapitelami biegnie gzyms ze stojącą na nim żelazną balustradą[3] .
Wystrój i wyposażenie
- w fasadzie portal z czarnego marmuru dębnickiego z herbami fundatorów[5];
- ołtarze późnobarokowe zdobione snycerką o motywach regencyjnych, prawdopodobnie projektu Franciszka Placidiego[5];
- obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Śnieżnej z sukienkami z XVII wieku, według tradycji pochodzący z kaplicy zamku Tenczyn[5];
- ornaty z XVII i XVIII wieku[5];
- barokowa chrzcielnica z marmuru dębnickiego, z 2 połowy XVII wieku nakryta ozdobną czaszą, o wyglądzie kielicha (zobacz), autorstwa Zielaskiego[3] ;
- szafka w ścianie (zobacz), w której dawniej były przechowywane oleje święte do chrztu i namaszczenia chorych[3] ;
- ambona późnobarokowa[3] .
Dzwonnica
Wolno stojąca, murowana dzwonnica parawanowa w kształcie arkady z czasu budowy kościoła, z dzwonami „Jan” z 1726 roku, oraz „Maria” i „Bartłomiej” z 1975 roku[3][4].
Plebania
W 1666 roku jedną z partii zamku w Morawicy zaadaptowano na plebanię i częściowo przebudowano po 1871. Pod murowanym, dwupiętrowym budynkiem zachowały się wykute w litej skale podziemne chodniki umożliwiające ucieczkę podczas oblężenia[6]. Na parterze trzy izby sklepione kolebkowo. W budynku znajduje się tablica fundacyjna z 1666 roku, oraz portrety Augusta Aleksandra Czartoryskiego z połowy XVIII wieku i Zofii z Czartoryskich Lubomirskiej z początku XIX wieku[3][5].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Church_of_St._Bartholomew_the_Apostle_%28interior%29%2C_Morawica_village%2C_Krak%C3%B3w_County%2C_Lesser_Poland_Voivodeship%2C_Poland.jpg/171px-Church_of_St._Bartholomew_the_Apostle_%28interior%29%2C_Morawica_village%2C_Krak%C3%B3w_County%2C_Lesser_Poland_Voivodeship%2C_Poland.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_par._p.w._%C5%9Bw._Bart%C5%82omieja%2C_Morawica%2C_A-266_M_13.jpg/171px-Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_par._p.w._%C5%9Bw._Bart%C5%82omieja%2C_Morawica%2C_A-266_M_13.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_par._p.w._%C5%9Bw._Bart%C5%82omieja%2C_Morawica%2C_A-266_M_02.jpg/171px-Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_par._p.w._%C5%9Bw._Bart%C5%82omieja%2C_Morawica%2C_A-266_M_02.jpg)
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Sztuka Krakowa 1978 ↓, s. 392.
- ↑ a b c d e f g Strona parafii ↓.
- ↑ a b Krasnowolski 2013 ↓, s. 200.
- ↑ a b c d e f Kornecki 2013 ↓, s. 84.
- ↑ Kornecki 2013 ↓, s. 51.
Bibliografia
- Bogusław Krasnowolski: Leksykon zabytków architektury Małopolski. Kraków: Arkady, 2013. ISBN 978-83-2134744-8.
- Strona parafii. parafia.morawica.net. [dostęp 2017-05-17].
- Marian Kornecki: Sztuka Sakralna. Kraków: Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w Krakowie, 2013.
- Sztuka Krakowa. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1978.