Kigelia afrykańska
Pokrój, Tanzania | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | jasnotowce | ||
Rodzina | bignoniowate | ||
Rodzaj | kigelia | ||
Gatunek | kigelia afrykańska | ||
Nazwa systematyczna | |||
Kigelia africana (Lam.) Benth. J. D. Hooker & G. Bentham in W. J. Hooker, Niger Fl. 463. 1849 | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Kigelia afrykańska (Kigelia africana), znany szerzej jako drzewo kiełbasiane, na terenie RPA zwane przez miejscową ludność worsboom – rodzaj roślin z rodziny bignoniowatych. Należy do monotypowego rodzaju kigelia (Kigelia DC.). Pochodzi z tropikalnej Afryki, ale rozprzestrzenił się także w niektórych innych rejonach poza obszarem swojego rodzimego pochodzenia[4]
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Kigelia_africana_002.jpg/200px-Kigelia_africana_002.jpg)
- Pokrój
- Drzewo, które jest wiecznie zielone, może sięgnąć 18 metrów wysokości. Korona jest nisko osadzona i rozłożysta.
- Liście
- Nieparzystopierzaste.
- Kwiaty
- Dzwonkowate, ciemnoczerwone, o nieprzyjemnym zapachu, zwisające na kilkumetrowych szypułkach. Otwierają się w nocy i są zapylane przez nietoperze (chiropterogamia.
- Owoce
- Nazwa pochodzi stąd, że drzewo te owocuje szarymi „kiełbaskami” których długość może sięgać 100 cm, a waga dojść do 10 kg. Najczęściej jednak owoce mają od 30 do 60 cm długości, 10 cm szerokości i ważą około 5 kg.
Systematyka
- Synonimy[4]
Kigelkeia Raf., Sotor Fenzl
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
Należy do plemienia Coleae, rodziny bignoniowatych (Bignoniaceae) Juss., która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) Bromhead z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[2].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamaianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina bignoniowate (Bignoniaceae Juss.), rodzaj kigelia (Kigelia DC.)[5].
Zastosowanie
Owoce nie nadają się do jedzenia. Są jednak od dawna wykorzystywane przez miejscową ludność w celach kultowych i leczniczych. Posiadają one właściwości wzmacniające tętnice i żyły oraz przeciwnowotworowe. Obecnie ekstrakty z owoców stosuje się najczęściej w preparatach dla kobiet.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-06] (ang.).
- ↑ Kigelia africana, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Kigelia. The Compleat Botanica. [dostęp 2009-05-27]. (ang.).
- Britannica: plant/sausage-tree
- EoL: 484981
- Flora of North America: 200021424
- GBIF: 3172561
- identyfikator iNaturalist: 81491
- IPNI: 109874-1
- ITIS: 506043
- NCBI: 70070
- Plant Finder: 277892
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-317427
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:109874-1
- identyfikator Tropicos: 3700622
- USDA PLANTS: KIAF
- CoL: 99NTN