Kakulin
wieś | |
Widok ogólny z cmentarza ewangelickiego | |
Państwo |
|
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | Skoki |
Liczba ludności (2022) | 170[2] |
Strefa numeracyjna | 61 |
Kod pocztowy | 62-085 (Nadmłyn), 62-285[3] |
Tablice rejestracyjne | PWA |
SIMC | 0594666 |
Położenie na mapie gminy Skoki ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu wągrowieckiego ![]() | |
![]() |
Kakulin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim, w gminie Skoki. W skład sołectwa Kakulin wchodzi także wieś Nadmłyn.
Wieś należy do parafii rzymskokatolickiej w Raczkowie, dekanat kiszkowski, w archidiecezji gnieźnieńskiej.
W latach 1954–1958 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kakulin, po jej zniesieniu w gromadzie Skoki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Środowisko geograficzne
Wieś jest zlokalizowana obok rzeki Małej Wełny, ok. 7,5 km na wschód od Skoków[4].
Jest położona w makroregionie Pojezierza Wielkopolskiego, w krainie Pojezierze Gnieźnieńskie w subregionie morfologicznym Równina Gnieźnieńska, nieopodal rynny polodowcowej, którą płynie rzeka Mała Wełna[5].
Na obszarze gminy Skoki, w której leży Kakulin, najcieplejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą 18 °C do 19 °C, najchłodniejszym styczeń z temperaturą -1,6 °C do +3,8 °C. Amplitudy temperatury są poniżej przeciętnej w Polsce. Opady atmosferyczne należą do najmniejszych w Polsce, wahając się od 500 do 550 mm. Najmniejsze opady występują w miesiącach letnich, najmniejsze – od stycznia do marca. Liczba dni pochmurnych to około 120 do 140 dni w roku. Wiosny i lata są wczesne i trwają długo, zimy łagodne i krótkie a pokrywa śnieżna nietrwała, zalegającą od 38 do 60 dni. Długość okresu wegetacyjnego wynosi od 210 do 220 dni. W lecie przeważają wiatry zachodnie (blisko 45%) i północno-zachodnie, w zimie zachodnie i południowo-zachodnie[5].
Historia
Starożytność
We wsi w 2012 w trakcie rutynowego nadzoru archeologicznego nad modernizacją budynków gospodarstwa rolnego odkryto skupisko 15 kotlinek dymarskich, stanowiących pozostałości jednorazowych pieców do wytopu żelaza, w tym niektóre z bryłami żużla.
Ujawniono również 5 prostokątnych palenisk kowalskich, zawierających oprócz przepalonych kamieni także bryłki rudy darniowej, z której wytwarzano żelazo oraz pozostałości mielerza o średnicy ok. 3,5 m, w którym wytwarzano węgiel drzewny wykorzystywany w procesie hutniczym.
Cały ośrodek liczy sobie prawie 2 tys. lat i był związany z ludnością kultury wielbarskiej, identyfikowaną z Gotami[6].
Nowożytność
„Herbarz polski” Adama Bonieckiego wymienia rodzinę Kakulińskich z Kakulina (lub Kakalina) w poznańskiem, oraz jej członków: Andrzeja Frycza z Kakulina (zm. przed 1442), jego brata Wojciecha i syna Jana Fryczyca z Kakulina występujących w 1442 jako oskarżyciele w sprawie sądowej o zabójstwo Andrzeja, oraz Feliksa Kakulińskiego z żoną jako lenników kapituły poznańskiej w 1517[7]. W początku lat 90. XX wieku żadna osoba o nazwisku Kakuliński nie mieszkała w Polsce[8].
W 1888 wieś została odnotowana w źródle[9] jako należąca od początków XVI wieku do parafii Raczków (dziś Raczkowo).
W końcu XVIII w. wieś była własnością kanonika gnieźnieńskiego Dorpowskiego, a w 1841 Jana Brzeskiego. Później przeszła w ręce rządu pruskiego, do domeny wągrowieckiej, co nastąpiło około 1830 roku[10]. Już w 1846 roku wieś była własnością rządu, a jej obszar wynosił 2352 morgi. Parcelacja wsi nastąpiła w jeszcze w okresie zaborów[4].
W 1901 roku w wyniku germanizacji została zmieniona nazwa wsi z Kakulin na Alden[11], co potwierdza mapa sztabowa austro-węgierska z 1910 roku[12].
W 1918 wieś znalazła się na terytorium Polski. W 1921 roku ludność składała się z 269 osób, a w 1926 roku z 268, w tym ze 118 Niemców. Zamieszkiwała ona 23 gospodarstwa (w tym 13 niemieckich i 10 polskich). We wsi były wówczas 2 kuźnie, z których jedna istniała jeszcze do lat 70. a druga do 1999 roku[4].
Do II wojny światowej we wsi znajdowała się szkoła, po wojnie istniała jeszcze do lat 80. Aktualnie szkoła rejonowa znajduje się w Skokach. W 1993 roku wieś miała 226 mieszkańców, przy czym w 2000 roku wieś liczyła 11 gospodarstw, w tym jedno pszczelarskie[4].
Turystyka i osobliwości
Przez miejscowość biegnie wschodnia odnoga Cysterskiego Szlaku Rowerowego. W samej miejscowości nie znajdują się jednak obiekty turystyczne będące elementem tego szlaku[13].
W centrum wsi pozostałości cmentarza ewangelickiego z resztkami nagrobków, w tym m.in. żeliwne krzyże z niemieckojęzycznymi inskrypcjami[14].
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 48313
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 418 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b c d Kakulin. Serwis internetowy miasta i gminy Skoki. [dostęp 2012-080-03].
- ↑ a b Uwarunkowania przyrodnicze, Serwis internetowy miasta i gminy Skoki [zarchiwizowane 2013-10-14] .
- ↑ Szymon Zdziebłowski: W Kakulinie okryto starożytne pracownie hutnicze. Nauka w Polsce, serwis PAP. [dostęp 2012-08-02].
- ↑ Adam Boniecki: Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach polskich. T. 9. Skład główny Gebethner i Wolff w Warszawie, 1904, s. 164.
- ↑ Serwis heraldyczny. [dostęp 2012-10-12].
- ↑ Raczków, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 373 .
- ↑ Wągrowiec, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 164 .
- ↑ Kronika. Kronika poznańska. Germanizacja nazw.. „Czas”. 244, s. 2, 23 października 1901.
- ↑ 3rd Military Mapping Survey of Austria-Hungary (1:200 000). około 1910. [dostęp 2012-08-02].
- ↑ GMINA SKOKI - Cysterskie szlak rowerowy, Serwis internetowy miasta i gminy Skoki [zarchiwizowane 2014-08-26] .
- ↑ napisy in situ
Linki zewnętrzne
- Artykuł w serwisie Nauka w Polsce Polskiej Agencji Prasowej, ze zdjęciami z wykopalisk.
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Skoki
Miasta |
|
---|---|
Sołectwa |
|
Pozostałe miejscowości |
|