Gilia
![]() Gilia tricolor | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | wrzosowce | ||
Rodzina | wielosiłowate | ||
Rodzaj | gilia | ||
Nazwa systematyczna | |||
Gilia Ruiz et Pavon Prodr. 25. Oct (prim.) 1794[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
Gilia laciniata Ruiz et Pavon[3] | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Gilia_laciniata_flower.jpg/220px-Gilia_laciniata_flower.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Gilia_flavocincta.jpg/220px-Gilia_flavocincta.jpg)
Gilia[4] (Gilia) – rodzaj roślin należący do rodziny wielosiłowatych (Polemoniaceae). Obejmuje 39 gatunków[5] występujących na kontynentach amerykańskich, głównie w zachodniej części Ameryki Północnej (centrum zróżnicowania w Kalifornii) oraz w południowej części Ameryki Południowej[6] (w Chile 8 gatunków)[7]. Rośliny te rosną w miejscach suchych, trawiastych i piaszczystych. Nazwa rodzajowa upamiętnia hiszpańskiego botanika z XVIII wieku – Filipe Gila. Kilka gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne[6].
Morfologia
- Pokrój
- Rośliny jednoroczne osiągające 0,8 m wysokości, rzadziej karłowe byliny alpejskie[6].
- Liście
- Skrętoległe i zwykle niepodzielone, rzadziej pierzastodzielne[6].
- Kwiaty
- Pięciokrotne, promieniste, często zebrane w główkowate kwiatostany. Działki kielicha u nasady zrośnięte, czasem działkami połączonymi w górnej części błoniasto. Płatki korony w dole zrosłe w krótką rurkę, w górze z zaokrąglonymi lub zaostrzonymi łatkami. Barwy niebieskiej, purpurowej, różowej, żółtej lub białej. Pręcików jest 5. Zalążnia górna, utworzona z 3 owocolistków z pojedynczą szyjką słupka, na szczycie rozdzieloną na trzy łatki[6].
- Owoce
- Trójkomorowe, kulistawe torebki zawierające po kilka do wielu nasion w każdej z komór. Owoce otoczone są błoniastym, trwałym kielichem. Nasiona drobne, kulistawe[6].
Systematyka
Rodzaj z podrodziny Polemonioideae z rodziny wielosiłowatych (Polemoniaceae)[8]
- Wykaz gatunków[5]
- Gilia achilleifolia Benth. – gilia krwawnikolistna
- Gilia aliquanta A.G.Grant & V.E.Grant
- Gilia angelensis V.E.Grant
- Gilia austrooccidentalis (A.D.Grant & V.E.Grant) A.G.Grant & V.E.Grant
- Gilia brecciarum M.E.Jones
- Gilia cana (M.E.Jones) A.Heller
- Gilia capitata Sims
- Gilia clivorum (Jeps.) V.E.Grant
- Gilia clokeyi H.Mason
- Gilia crassifolia Benth.
- Gilia diegensis (Munz) A.G.Grant & V.E.Grant
- Gilia flavocincta A.Nelson
- Gilia inconspicua (Sm.) Sweet
- Gilia interior (H.Mason & A.D.Grant) A.D.Grant
- Gilia karenae Kass & S.L.Welsh
- Gilia laciniata Ruiz & Pav.
- Gilia latiflora (A.Gray) A.Gray
- Gilia latimeri (T.L.Weese & L.A.Johnson) V.E.Grant
- Gilia leptantha Parish
- Gilia lomensis V.E.Grant
- Gilia lyndana Allred
- Gilia malior Day & V.E.Grant
- Gilia mexicana A.G.Grant & V.E.Grant
- Gilia millefoliata Fisch. & C.A.Mey.
- Gilia minor A.G.Grant & V.E.Grant
- Gilia modocensis Eastw.
- Gilia nevinii A.Gray
- Gilia ochroleuca M.E.Jones
- Gilia ophthalmoides Brand
- Gilia salticola Eastw.
- Gilia scopulorum M.E.Jones
- Gilia sinuata Douglas ex Benth.
- Gilia stellata A.Heller
- Gilia tenuiflora Benth.
- Gilia transmontana (H.Mason & A.D.Grant) A.G.Grant & V.E.Grant
- Gilia tricolor Benth. – gilia trójbarwna
- Gilia tweedyi Rydb.
- Gilia valdiviensis Griseb.
- Gilia yorkii Shevock & A.G.Day
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-01] (ang.).
- ↑ a b Gilia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-11-11].
- ↑ Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008, s. 91. ISBN 978-83-925110-5-2.
- ↑ a b Gilia Ruiz & Pav.. [w:] Plants of the World Online [on-line]. Royal Botanic Gardens Kew. [dostęp 2022-08-17].
- ↑ a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 192. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ Cárlos Reiche: Flora de Chile. Vol. 5. Santiago de Chile: Impr. Cervantes, 1896, s. 150.
- ↑ Genus: Gilia Ruiz & Pav.. [w:] U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. USDA.gov. [dostęp 2016-11-11].