Edredon okularowy
Somateria fischeri[1] | |||
(Brandt, 1847) | |||
![]() Samiec (z przodu) i samica (z tyłu) | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | blaszkodziobe | ||
Rodzina | kaczkowate | ||
Podrodzina | kaczki | ||
Plemię | Mergini | ||
Rodzaj | Somateria | ||
Gatunek | edredon okularowy | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() obszary lęgowe poza sezonem lęgowym | |||
| |||
| |||
|
Edredon okularowy[5] (Somateria fischeri) – gatunek dużego ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Gniazduje w północno-wschodniej Syberii i na Alasce[6]. Zimuje głównie na Morzu Beringa oraz innych miejscach wolnych od lodu na dalekiej północy. Rzadko zalatuje do zachodniej Palearktyki, łącznie stwierdzony 5 razy (trzy razy w Norwegii i dwa razy na Svalbardzie)[7]. Jest bliski zagrożenia wyginięciem. Nie wyróżnia się podgatunków[6].
Morfologia
- Cechy gatunku
- Jest to najmniejszy przedstawiciel rodzaju Somateria. Ubarwieniem przypomina edredona, ale samiec ma czarną pierś (i brzuch), duże okrągłe białe „okulary” (duże owalne białe plamy z czarnymi obwódkami) na przeważająco zielonkawej głowie oraz pomarańczowy dziób, częściowo przesłonięty jedwabistym zielono-białym upierzeniem; samica ma jasnopłowe „okulary” na nieco ciemniejszej rdzawo-brązowej głowie, a tułów rdzawy i gęsto czarno prążkowany. Samiec w szacie spoczynkowej przypomina samicę, ale da się go odróżnić po białych lotkach III rzędu i częściowo białym grzbiecie. Dojrzałość płciową osiąga w drugim roku życia. Gatunek monogamiczny.
- Wymiary średnie
- długość ciała: 50–58 cm[8]
- rozpiętość skrzydeł: 85–90 cm[9]
- masa ciała: samce 1275–1750 g, samice 1125–1850 g[8]
Ekologia i zachowanie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Somateria_fischeri_MHNT.ZOO.2010.11.16.2.jpg/240px-Somateria_fischeri_MHNT.ZOO.2010.11.16.2.jpg)
- Biotop
- Tundra nizinna. W okresie pozalęgowym brzegi i otwarte wody Morza Beringa.
- Gniazdo
- W niedużej odległości od wody, położone w wysokiej trawie, obficie wyścielone puchem, tak jak gniazda innych gatunków.
- Jaja
- Zwykle składa 5 do 9 jaj.
- Wysiadywanie, pisklęta
- Jaja wysiadywane są przez okres średni 24 dni wyłącznie przez samicę. Pisklęta usamodzielniają się podczas pierzenia.
- Pożywienie
- Drobne zwierzęta chwytane podczas nurkowania – głównie mięczaki i skorupiaki.
Status i zagrożenia
Od 2018 roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje edredona okularowego jako gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened); wcześniej, od 2000 roku miał on status gatunku najmniejszej troski (LC – Least Concern), zaś w latach 1994 i 1996 sklasyfikowano go jako gatunek narażony (VU – Vulnerable). W 2020 roku organizacja Wetlands International szacowała liczebność światowej populacji na 360–400 tysięcy osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy. Do głównych zagrożeń należą zmiany klimatyczne, a także polowania[4].
Przypisy
- ↑ Somateria fischeri, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Fuligula fischeri, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-11-24] (ang.).
- ↑ a b Denis Lepage: Edredon okularowy (Somateria fischeri) (Brandt, 1847). Avibase. [dostęp 2013-11-24].
- ↑ a b Somateria fischeri, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Mergini Rafinesque, 1815 (wersja: 2021-04-05). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-07-16].
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans. IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-07-16]. (ang.).
- ↑ Somateria fischeri – wynik wyszukiwania. [w:] Tarsiger.com [on-line]. [dostęp 2019-11-10]. (ang.).
- ↑ a b N. Bouglouan: Spectacled Eider. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-07-16]. (ang.).
- ↑ Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Świat Książki, 2007. ISBN 978-83-247-0818-5.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).