Dwutarczka
Dipelta floribunda | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | szczeciowce | ||
Rodzina | przewiertniowate | ||
Rodzaj | dwutarczka | ||
Nazwa systematyczna | |||
Dipelta Maximowicz Bull. Acad. Imp. Sci. Saint-Pétersbourg ser. 3. 24: 50. 27 Sep 1877[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
D. floribunda Maxim.[3] | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Dipelta_ventricosa_%2817067172579%29.jpg/220px-Dipelta_ventricosa_%2817067172579%29.jpg)
Dwutarczka[4] (Dipelta) – rodzaj krzewów z rodziny przewiertniowatych. Należą do niego cztery gatunki[5][6]. Rosną one w środkowych i zachodnich Chinach[6], w górskich lasach[7], w zaroślach i na urwiskach skalnych[6] do wysokości 1800 m n.p.m.[7] Krzewy bardzo efektowne podczas kwitnienia, uprawiane są jako ozdobne[6] (w Polsce dwa gatunki – D. floribunda i D. yunnanensis)[7]. Nazwa naukowa pochodzi od charakterystycznych dla tego rodzaju dwóch tarczowatych przysadek znajdujących się u nasady każdego kwiatu (z gr. pelte = mała, okrągła tarcza)[6].
Morfologia
- Pokrój
- Krzewy o pędach prosto wznoszących się lub przewisających, osiągające do 5 m wysokości[6] (uprawiane w Europie Środkowej do 2,5 m)[7].
- Liście
- Opadające na zimę, naprzeciwległe, krótkoogonkowe, bez przylistków. Blaszka całobrzega lub ząbkowana przy wierzchołku, słabo owłosiona na wiązkach przewodzących i wzdłuż brzegu[8].
- Kwiaty
- Bezwonne, wyrastają pojedynczo lub zebrane po kilka w kątach liści górnej części pędów[6]. Kwiaty wsparte są okazałymi, sercowatymi, czasem intensywnie zabarwionymi na czerwono przysadkami[6]. U nasady każdego kwiatu znajdują się dwie tarczowate przysadki, okrywające zalążnię. Kielich składa się z 5 wąskich działek, w dole zrośniętych. Korona kwiatu w dole lejkowata, składa się z 5 płatków zrośniętych u nasady w bardzo wąską i wygiętą rurkę, na szczycie rozpostartych, dwuwargowych (górna warga z trzech łatek, dolna z dwóch). Płatki są białe lub różowe, w gardzieli zwykle żółtopomarańczowe[6][8]. Pręciki są cztery, w dwóch parach, dwusilne, z nitkami zrośniętymi u nasady z rurką korony. Zalążnia jest dolna, czterokomorowa. W dwóch komorach znajdują się pojedyncze, płodne zalążki, w dwóch innych – liczne zalążki sterylne. Słupek pojedynczy z główkowatym znamieniem, krótszy od korony[6][8].
- Owoce
- Dwunasienne niełupki[8] przerastające przez tarczowate przysadki[6] pełniące funkcję aparatu lotnego. Owoc zwieńczony jest trwałymi działkami kielicha[8].
Systematyka
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
W obrębie rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae) rodzaj należy do podrodziny zimoziołowych (Linnaeoideae Rafinesque), stanowiąc takson siostrzany rodzaju Kolkwitzia[9][10]. W 2012 Maarten J.M. Christenhusz zaproponował scalenie wszystkich przedstawicieli tej podrodziny (rodzajów Abelia, Diabelia, Dipelta, Kolkwitzia i Vesalea) w jeden rodzaj zimoziół Linnaea[11]. Propozycja ta nie została powszechnie przyjęta[2][12].
- Wykaz gatunków[5]
- Dipelta elegans Batalin
- Dipelta floribunda Maxim. – dwutarczka kwiecista
- Dipelta wenxianensis Yi F.Wang & Y.S.Lian
- Dipelta yunnanensis Franch.
Uprawa
W Europie Środkowej może przemarzać do poziomu śniegu podczas surowych zim, dlatego rośliny z tego rodzaju wymagają okrywania, zwłaszcza siewki. Najlepiej rosną na glebie świeżej, piaszczysto-gliniastej, w miejscach nasłonecznionych[7].
Rośliny z tego rodzaju można rozmnażać z nasion (wysiewanych w inspektach lub szklarniach wczesną wiosną) lub z sadzonek ukorzenianych w czerwcu[7].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2018-09-02] (ang.).
- ↑ a b Dipelta. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2018-09-05].
- ↑ Dwutarczka kwiecista. [w:] Szkółki Konieczko [on-line]. [dostęp 2018-09-05].
- ↑ a b Dipelta. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-09-05].
- ↑ a b c d e f g h i j k Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Volume I. London: Macmillan, 2002, s. 440. ISBN 0-333-73003-8.
- ↑ a b c d e f Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 573. ISBN 83-01-13434-8.
- ↑ a b c d e Dipelta Maximowicz. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-09-05].
- ↑ Sven Landrein. Diabelia, a new genus of tribe Linnaeeae subtribe Linnaeinae (Caprifoliaceae). „Phytotaxa”. 3, s. 34-38, 2010. (ang.).
- ↑ Bart Jacobs, Nancy Pyck, Erik Smets. Phylogeny of the Linnaea clade: Are Abelia and Zabelia closely related?. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 57,2, s. 741-752, 2010. (ang.).
- ↑ Maarten J.M. Christenhusz. Twins are not alone: a recircumscription of Linnaea (Caprifoliaceae). „Phytotaxa”. 125, 1, 2012. DOI: 10.11646/phytotaxa.125.1.4.
- ↑ List of Genera in CAPRIFOLIACEAE, [w:] Vascular plant families and genera, Kew Gardens & Missouri Botanical Garden [dostęp 2018-09-05] (ang.).