Brygada Nordycko-Polska
IFOR (1995-1996) SFOR (1996-2000) | |
![]() Znak Brygady Nordycko-Polskiej | |
Historia | |
Państwa wystawiające |
|
---|---|
Państwa mandatowe | |
Rozpoczęcie misji | 20 grudnia 1995 |
Zakończenie misji | 5 stycznia 2000 |
Liczba zmian | 8 |
Dowódcy | |
Pierwszej zmiany | gen. bryg. Finn Særmark-Thomsen |
Ostatniej zmiany | gen. bryg. Kjell Grandhagen |
Konflikt zbrojny | |
Wojna w Bośni i Hercegowinie | |
Organizacja | |
Typ | operacyjny |
Podporządkowanie | Wielonarodowa Dywizja Północ |
Skład | 5 batalionów, 3 kompanie |
Liczebność | ok. 3000-4500 żołnierzy |
Dyslokacja | Doboj (dowództwo) |
Brygada Nordycko-Polska (ang. Nordic-Polish Brigade – NORDPOLBDE) – międzynarodowa brygada sił pokojowych NATO, stacjonująca na terytorium Bośni i Hercegowiny, wykonująca zadania w ramach IFOR w latach 1995–1996 i SFOR w latach 1996–2000.
Historia
14 grudnia 1995 strony wojny domowej w Bośni i Hercegowinie zawarły układ w Dayton – porozumienie pokojowe kończące konflikt. Na jego mocy wojska serbskie i bośniacko-chorwackie wstrzymały działania bojowe i rozpoczęły demilitaryzację. Nad wprowadzeniem w życie zapisów układu miały czuwać działające na podstawie mandatu Rady Bezpieczeństwa ONZ Siły Implementacyjne – IFOR, dowodzone przez NATO. Przejęły one odpowiedzialność od nieskutecznych Sił Ochronnych ONZ – UNPROFOR.
Jednymi z oddziałów które przeszły z jurysdykcji UNPROFOR do IFOR były bataliony państw nordyckich: NORDBATT 2 (batalion nordycki z przewagą pododdziałów szwedzkich) i NORLOGBAT (norweski batalion logistyczny) w Tuzli oraz DANBATT (duński batalion operacyjny) w trakcie relokacji z Chorwacji do północno-wschodniej Bośni. Zgrupowanie to było zbyt małe wobec wymogów NATO: brygady piechoty zmotoryzowanej z zapleczem logistycznym i inżynieryjnym. Zwrócono się o wsparcie ze strony Polski, Finlandii i państw bałtyckich (Litwy, Łotwy i Estonii)[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/AOR_NORDPOL_Brigade_1996.jpg/300px-AOR_NORDPOL_Brigade_1996.jpg)
W październiku rozpoczęto formowanie Brygady Nordyckiej, a pierwsze szkolenie sztabu nowej jednostki 15 grudnia 1995. Pięć dni później dowódca brygady (duński gen. bryg. Kjell Grandhagen) i pierwsza grupa dowództwa i sztabu zostali przetransportowani do Bośni, reszta kontyngentu dołączyła między 10 stycznia a 8 lutego 1996. W jego skład początkowo wchodziły: dowództwo i sztab brygady w Doboju, bataliony operacyjny z Danii, Polski i Szwecji, logistyczny z Norwegii i budowlany z Finlandii. W Peczu na Węgrzech stacjonowała Nordycko-Polska Grupa Zaopatrzenia. Sama brygada podlegała Wielonarodowej Dywizji Północ pod dowództwem amerykańskim (1 Dywizja Pancerna/Task Force Eagle)[2].
10 lutego 1996 Brygadę Nordycką przemianowano na Brygadę Nordycko-Polską. Wielonarodowość brygady początkowo stwarzała problemy językowe i organizacyjne: znajomość języka angielskiego w dowództwie brygady i pododdziałach nie była powszechna, a część kontyngentów nie działała jeszcze strukturach jednostek Paktu Północnoatlantyckiego.
Do głównych zadań NORDPOLBDE należało:
- zapewnienie bezpieczeństwa cywilom i siłom międzynarodowym,
- demilitaryzacja podporządkowanego rejonu (początkowo 4896 km², zwiększono do 5880 km²),
- likwidacja pól minowych (ok. 4 tys. zidentyfikowanych),
- wsparcie relokacji uchodźców,
- wsparcie pomocy humanitarnej,
Brygada wykonywała je w ramach Operacji Joint Guard (Wspólna straż), po której rozpoczęciu stan osobowy NORDPOLBDE został zmniejszony o 10% w celu uzyskania większej mobilności oddziałów[3].
Po wygaśnięciu mandatu IFOR ich miejsce zajęły Siły Stabilizacyjne – SFOR, zredukowano o połowę w stosunku do poprzednich sił (32 tys. wobec 60 tys.). Zmiany objęły także Brygadę Nordycko-Polską:
- kontyngent poszczególnych państw redukowano,
- w grudniu 1996 Norwegia zastąpiła batalion logistyczny batalionem piechoty zmotoryzowanej,
- w czerwcu 1998 Finlandia zastąpiła batalion budowlany batalionem piechoty zmotoryzowanej, Stany Zjednoczone wycofały baterię artylerii M109 SPH,
- we wrześniu 1998 plutony z państw bałtyckich utworzyły oddzielną kompanię (BALTCON) w batalionie duńskim,
- w październiku 1998 norweską kompanię medyczną zastąpiono szwedzką,
- zwiększono strefę odpowiedzialności NORDPOLBDE[4].
Postępująca normalizacja sytuacji na terenie Bośni i Hercegowiny i utworzenie sił wielonarodowych KFOR w Kosowie skutkowały zmniejszeniem liczebności SFOR oraz zmianami w strukturze organizacyjnej. 5 stycznia 2000 Brygadę Nordycko-Polską oficjalnie zredukowano do formy Nordycko-Polskiej Grupy Bojowej (NORDPOLBG), stanowiącej odpowiednik batalionu[5].
Struktura organizacyjna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Sisu_XA-180-IFOR.jpg/250px-Sisu_XA-180-IFOR.jpg)
Struktura organizacyjna Brygady Nordycko-Polskiej w lutym 1996[6][7]:
łącznie ok. 4500 żołnierzy | Struktura organizacyjna Brygady Nordycko-Polskiej w grudniu 1998[8][9]:
łącznie ok. 3000 żołnierzy. |
Dowódcy
Zmiana | Początek | Koniec | Państwo | Dowódca |
---|---|---|---|---|
1-2 | 12.1995 | 01.1997 | ![]() | gen. bryg. Finn Særmark-Thomsen |
3 | 01.1997 | 07.1997 | ![]() | gen. bryg. Karsten Jakob Møller |
6 | 07.1998 | 01.1999 | ![]() | gen. bryg. Mieczysław Bieniek |
7 | 01.1999 | 07.1999 | ![]() | gen. bryg. Hakan Espmark |
8 | 07.1999 | 01.2000 | ![]() | gen. bryg. Kjell Grandhagen |
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Artur Bliski: War and peacekeeping mission of the Nordic-Polish Brigade in Bosnia-Herzegovina. Monterey: Calhoun: The NPS Institutional Archive, 2001, s. 28-30.
- ↑ Artur Bliski: War and peacekeeping mission.... s. 30-31.
- ↑ Marek Strzoda: Zespoły zadaniowe w organizacji. Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, 2004, s. 69-71.
- ↑ Artur Bliski: War and peacekeeping mission.... s. 32-33.
- ↑ One missiom, one team. SFOR. [dostęp 2020-02-26]. (ang.).
- ↑ Artur Bliski: War and peacekeeping mission.... s. 30-31, 34.
- ↑ Marek Strzoda: Zespoły zadaniowe w organizacji. s. 70.
- ↑ Artur Bliski: War and peacekeeping mission.... s. 32-34.
- ↑ Marek Strzoda: Zespoły zadaniowe w organizacji. s. 71.
Bibliografia
- Artur Bliski: War and peacekeeping mission of the Nordic-Polish Brigade in Bosnia-Herzegovina. Monterey: Calhoun: The NPS Institutional Archive, 2001.
- Grzegorz Ciechanowski: Polskie kontyngenty wojskowe w operacjach pokojowych 1990-1999. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-531-3.
- Marek Strzoda: Zespoły zadaniowe w organizacji. Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, 2004.