Astroloba
![]() Astroloba spiralis | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | szparagowce | ||
Rodzina | |||
Rodzaj | Astroloba | ||
Nazwa systematyczna | |||
Astroloba Uitewaal Succulenta (Netherlands) 28: 53 (1947)[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
Aloe spiralis var. pentagona Aiton[4] | |||
Synonimy | |||
| |||
Zasięg | |||
![]() | |||
| |||
|
Astroloba Uitewaal – rodzaj roślin należący do rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae), obejmujący 10 gatunków, występujących endemicznie w Kraju Przylądkowym w Południowej Afryce[3].
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów άστρος (astros – gwiazda) i λοβός (lobos – płatek) i odnosi się do gwiazdkowato rozchylających się listków okwiatu kwiatów tych roślin[4]. Kwiaty tych roślin zapylane są przez ptaki[5].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Fragmenta_botanica%2C_figuris_coloratis_illustrata_%28T._110%29_BHL287739.jpg/220px-Fragmenta_botanica%2C_figuris_coloratis_illustrata_%28T._110%29_BHL287739.jpg)
- Pokrój
- Niewielkie, wolno rosnące, zielne, sukulentowe byliny, łodygowate, płożące lub wzniesione, rozrastające się od nasady łodygi lub poprzez podziemne rozłogi, tworzące małe lub duże skupiska[4].
- Liście
- Liczne, skrętoległe, łuskowate, u nasady otaczające łodygę, wyprostowane, trójkątnie spiczaste, skórzaste, jasno- do ciemnozielonych lub jaskrawozielonych. Górna płaszczyzna płaska lub wypukła, czasem z czerwonawymi prążkami, dolna część wypukła, zwykle z wyraźnym asymetrycznym wypustkiem na 2/3 długości. Brzegi blaszki i wypustka ostre lub lekko zaokrąglone, gładkie lub ząbkowane. Wierzchołek ostry, niekiedy zakończony kończykiem, gładki lub z okrągłymi wypukłościami, zielony do brązowawego[4].
- Kwiaty
- Zebrane w luźne grono lub wiechę, o długości 10–40 cm, sporadycznie z dodatkowymi odgałęzieniami lub pąkami kątowymi. Szypułka gładka, prosta lub rozgałęziona, w dolnej niepłodnej części z błoniastymi, trójkątnymi do podługowato-spiczastymi podsadkami. Kwiaty wzniesione, rurkowate, czasem z nabrzmiałą tkanką na bokach okwiatu. Okwiat sześciolistkowy, listki złączone w dolnej części, wolne lecz przylegające w górnej, zwykle jednokolorowe, matowe, często szarawo-zielonkawo-białe, rzadziej kremowe, beżowe, żółte lub różowe. Sześć pręcików krótszych od listków okwiatu, o żółtawo-białych, nitkowatych nitkach. Główki pręcików żółte, grzbietowo wygięte, pękające podłużnie. Zalążnia górna, zielona, siedząca, podługowata, o wymiarach ok. 4×3 mm. Szyjka słupka biaława, prosta, główkowata, o długości ok. 4 mm, szydłowata. Znamię maleńkie, wierzchołkowe[4].
- Owoce
- Trójkomorowe torebki, cylindryczne, podługowate do ściętych lub jajowate do zaostrzonych, pękające podłużnie, zawierające kanciaste, brunatne do czarnych, spłaszczone, oskrzydlone nasiona[4].
Systematyka
Rodzaj z podrodziny Asphodeloideae z rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae)[6]. W niektórych ujęciach bywa włączany do rodzaju gasteria Gasteria[5].
- Wykaz gatunków[3]
- Astroloba bullulata (Jacq.) Uitewaal
- Astroloba congesta (Salm-Dyck) Uitewaal
- Astroloba corrugata N.L.Mey. & Gideon F.Sm.
- Astroloba cremnophila van Jaarsv.
- Astroloba foliolosa (Haw.) Uitewaal
- Astroloba herrei Uitewaal
- Astroloba pentagona (Haw.) Uitewaal (="hallii" nom. nud.)[7]
- Astroloba robusta P.Reinecke ex Molteno, van Jaarsv. & Gideon F.Sm.
- Astroloba rubriflora (L.Bolus) Gideon F.Sm. & J.C.Manning
- Astroloba spiralis (L.) Uitewaal
- Astroloba spirella (Haw.) Molteno & Gideon F.Sm. (="smutsiana" nom. nud.)[8]
- Astroloba tenax Molteno, van Jaarsv. & Gideon F.Sm.
Zastosowanie
Rośliny te są uprawiane jako rośliny ozdobne[5].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-09-11] (ang.).
- ↑ a b c d Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2020-09-11]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Eggli Urs, Reto Nyffeler: Monocotyledons. Springer, 2020, seria: Illustrated Handbook of Succulent Plants. ISBN 978-3-662-56486-8. OCLC 1145609055. (ang.).
- ↑ a b c David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 84, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2020-09-11]. (ang.).
- ↑ Astroloba pentagona (Haw.) Uitewaal, Succulenta (Netherlands) 28: 54 (1947). [w:] World Checklist of Selected Plant Families [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-06-24].
- ↑ Astroloba spirella (Haw.) Molteno & Gideon F.Sm., Haseltonia 25: 76 (2018). [w:] World Checklist of Selected Plant Families [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-06-24].