Aloiampelos
![]() Aloiampelos ciliaris | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | szparagowce | ||
Rodzina | |||
Rodzaj | Aloiampelos | ||
Nazwa systematyczna | |||
Aloiampelos Klopper & Gideon F.Sm. Phytotaxa 76: 10 (2013)[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
Aloiampelos ciliaris (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm[4] | |||
| |||
|
Aloiampelos Klopper & Gideon F.Sm. – rodzaj roślin należący do rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae), obejmujący siedem gatunków występujących w Południowej Afryce. Gatunek Aloiampelos ciliaris, uprawiany jako roślina ozdobna, został introdukowany do Francji, Algierii, Maroka, na Wyspy Kanaryjskie, archipelag Juan Fernández oraz na wyspę Norfolk[3].
Nazwa naukowa rodzaju została stworzona poprzez złożenie nazwy rodzaju aloes (Aloe) i greckiego słowa άμπελος (ampelos), oznaczającego pnącze[4]. W języku angielskim rośliny te nazywane są zwyczajowo rambling, scrambling lub climbing aloes (wędrujący lub wspinający się aloes)[4].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Addisonia_-_colored_illustrations_and_popular_descriptions_of_plants_%281916-%281964%29%29_%2816586719579%29.jpg/220px-Addisonia_-_colored_illustrations_and_popular_descriptions_of_plants_%281916-%281964%29%29_%2816586719579%29.jpg)
- Pokrój
- Wieloletnie, krzewiaste lub pnące sukulenty, zielne lub półdrzewiaste[4].
- Liście
- Ulistnienie skrętoległe. Liście oddzielone wyraźnymi międzywęźlami. Nasady liści przekształcone w pochwę liściową. Blaszki liściowe równowąsko-lancetowate, cienkie, płaskie, zwężające się do wierzchołka, o ząbkowanych do drobno ząbkowanych brzegach[4].
- Kwiaty
- Kwiaty zebrane w prostą (rzadziej rozgałęzioną), boczną wiechę z luźnymi lub półgęstymi albo gęsto główkowatymi gronami. Kwiaty cylindryczne, lekko trójkątne na przekroju, czasami zgrubiałe lub zwężone pośrodku. Listki okwiatu mniej więcej złączone, żółte, pomarańczowe, czerwone lub zielonkawe. Pręciki i słupek proste, niekiedy wyrastające ponad okwiat. Nitki pręcików nagie[4].
Biologia
- Zapylenie
- Kwiaty tych roślin są zapylane przez nektarniki[5].
- Cechy fitochemiczne
- Korzenie zwykle zawierające chryzofanol i asfodelinę, rzadko aloechryzon. Brak wysięku z liści lub minimalny, zawierający flawonoidy jako flawony (izowiteksyna)[4].
Systematyka
Rodzaj z podrodziny Asphodeloideae z rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae)[6]. Przed wyodrębnieniem do osobnego rodzaju rośliny te były zaliczane do rodzaju aloes (Aloe) Ser. Macrifoliae (Sect. Prolongatae)[4].
- Wykaz gatunków[3]
- Aloiampelos ciliaris (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm.
- Aloiampelos commixta (A.Berger) Klopper & Gideon F.Sm.
- Aloiampelos decumbens (Reynolds) Klopper & Gideon F.Sm.
- Aloiampelos gracilis (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm.
- Aloiampelos juddii (van Jaarsv.) Klopper & Gideon F.Sm.
- Aloiampelos striatula (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm.
- Aloiampelos tenuior (Haw.) Klopper & Gideon F.Sm.
Zastosowanie
Aloiampelos ciliaris i A. tenuior są szeroko uprawiane jako rośliny ozdobne. Aloiampelos striatula jest często sadzona jako żywopłot lub ogrodzenie graniczne posiadłości lub wybiegów dla zwierząt, zwłaszcza w Lesotho[5].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-09-11] (ang.).
- ↑ a b c Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2020-09-11]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j OLWEN M. GRACE, RONELL R. KLOPPER, GIDEON F. SMITH, NEIL R. CROUCH i inni. A revised generic classification for Aloe (Xanthorrhoeaceae subfam. Asphodeloideae). „Phytotaxa”. 76 (1), s. 7, 2013-01-07. Magnolia Press. DOI: 10.11646/phytotaxa.76.1.2. ISSN 1179-3163. (ang.).
- ↑ a b Plant of the week: Aloiampelos. South African National Biodiversity Institute. [dostęp 2020-09-11].
- ↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2020-09-11]. (ang.).