Żołna brodata
Nyctyornis athertoni[1] | |||
(Jardine & Selby, 1828) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | kraskowe | ||
Rodzina | |||
Rodzaj | Nyctyornis | ||
Gatunek | żołna brodata | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Żołna brodata (Nyctyornis athertoni) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny żołn (Meropidae). Występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji: od Indii i Nepalu przez kraje Indochin po południowo-zachodnie Chiny. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Charakterystyka gatunku
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Nyctyornis_athertoni_-_Khao_Yai.jpg/200px-Nyctyornis_athertoni_-_Khao_Yai.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Bluebearded_Bee-eater.jpg/200px-Bluebearded_Bee-eater.jpg)
- Wygląd
Dziób długi, sierpowato zagięty, szary – u nasady jaśniejszy. Czoło jasnoniebieskie, podbródek z intensywnie turkusowym pasmem wydłużonych piór, od którego powstała polska nazwa gatunkowa. Reszta głowy, skrzydła i ogon w przeważającej mierze zielone, choć możliwe niebieskie przebłyski, zwłaszcza na skrzydłach. Pierś i brzuch od barwy oliwkowej po żółtą, z ciemnymi, podłużnymi plamami. Nogi zielono-brązowe. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego, choć broda samca wyraźniej odbija promieniowanie ultrafioletowe niż u samic[4][5].
- Średnie wymiary
- Długość ciała: 31–35 cm;
- Masa ciała: samiec 85–93 g, samica 70–91 g[6].
- Lęgi
W Indiach okres lęgowy trwa od lutego do sierpnia. Zaloty obejmują wzajemne karmienie, ukłony i wachlowanie ogonem. Jak inne żołny gniazdo buduje na końcu tunelu, który wygrzebuje w urwiskach i zboczach o miękkiej budowie. W odróżnieniu jednak od większości gatunków z rodzaju Merops nie tworzy kolonii lęgowych – w jednym miejscu gniazduje jedna lub maksymalnie dwie–trzy pary. Samica składa zazwyczaj 4 niemal okrągłe, białe jaja[4].
- Pożywienie
Większość pożywienia stanowią pszczoły i inne błonkoskrzydłe, a także inne latające owady – zawsze łapane w locie[6].
Występowanie
- Biotop
Występuje w górskich i podgórskich obszarach Azji południowej i południowo-wschodniej. Preferuje wyżej położone tereny, jednak nie przekraczające wysokości 2000 m n.p.m.[4]
- Zasięg występowania
Zachodnią część zasięgu stanowią w Indiach grzbiety Ghatów Zachodnich, dalej pasmo Satpura w północnym Dekanie po płaskowyż Ćhota Nagpur w północno-wschodniej części Indii. Drugą część zasięgu tworzą podnóża Himalajów na pograniczu Indii, Nepalu, Bhutanu i Bangladeszu. Dalej zasięg obejmuje niemal całą Mjanmę (poza terenami nadmorskimi), Laos i Wietnam (bez delty Mekongu), oraz pograniczne tereny Tajlandii, Kambodży i Chin (prowincja Junnan oraz wyspa Hajnan)[6].
Status zagrożenia
Ze względu na szeroki obszar występowania i znaczną liczebność, oraz brak oznak wyraźnego trendu spadkowego populacji gatunek uważany za niewymagający ochrony czynnej. Przez IUCN sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern)[3]. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istotne zagrożenia dla gatunku BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za prawdopodobnie stabilny[3].
Systematyka
- Taksonomia
Gatunek pierwotnie opisany pod nazwą Merops athertoni przez Williama Jardine’a i Prideaux Johna Selby’ego na podstawie okazu z Indii (1828)[6]. Od momentu opisania zaliczany do rodzaju typowego Meropidae – Merops, obecnie wraz z żołną wielką (Nyctyornis amictus) wydzielany do oddzielnego rodzaju Nyctyornis[7][8].
- Podgatunki
Wyróżnia się dwa podgatunki[4][6][8]:
- Nyctyornis athertoni athertoni (Jardine & Selby, 1828) – prawie cały zasięg występowania gatunku;
- Nyctyornis athertoni brevicaudatus (Koelz, 1939) – wyspa Hajnan w Chinach.
Przypisy
- ↑ Nyctyornis athertoni, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d e D. Lepage: Blue-bearded Bee-eater Nyctyornis athertoni. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-01-06]. (ang.).
- ↑ a b c Nyctyornis athertoni, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d Blue-bearded Bee-eaters. Beauty of Birds. [dostęp 2015-12-06]. (ang.).
- ↑ Eugene William Oates, William Thomas Blanford: The fauna of British India, including Ceylon and Burma. T. 3. Londyn: 1895, s. 115–116. (ang.).
- ↑ a b c d e Fry, H. & Kirwan, G.M.: Blue-bearded Bee-eater (Nyctyornis athertoni). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-10)].
- ↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Meropidae Rafinesque, 1815 – żołny - Bee-eaters (wersja: 2019-10-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2023-01-06].
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v12.2). [dostęp 2023-01-06]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).